Động thái này không phải là cảnh báo bất thường, mà là bước đi cần thiết trong bối cảnh Luật Các tổ chức tín dụng 2024 đã chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2024. Khi các quy định mới bắt đầu được áp dụng đầy đủ, ngân hàng buộc phải chủ động rà soát và nhắc nhở cổ đông để đảm bảo tuân thủ pháp luật.

Vậy luật mới quy định cụ thể những gì? Và nhà đầu tư cổ phiếu ngân hàng cần lưu ý ra sao?

Siết chặt giới hạn sở hữu: Mục tiêu là minh bạch và giảm rủi ro hệ thống

Theo Điều 63 Luật Các tổ chức tín dụng 2024, giới hạn sở hữu cổ phần tại một tổ chức tín dụng được quy định rõ ràng như sau:

• Một cổ đông là cá nhân không được sở hữu vượt quá 5% vốn điều lệ của một tổ chức tín dụng.

• Một cổ đông là tổ chức không được sở hữu vượt quá 10% vốn điều lệ.

• Cổ đông và người có liên quan của cổ đông đó không được sở hữu vượt quá 15% vốn điều lệ của một tổ chức tín dụng.

• Đồng thời, cổ đông lớn của một tổ chức tín dụng và người có liên quan của cổ đông đó không được sở hữu từ 5% trở lên tại một tổ chức tín dụng khác.

Điểm mấu chốt không chỉ nằm ở các con số 5%, 10% hay 15%, mà ở việc luật nhấn mạnh đến yếu tố “người có liên quan”. Tỷ lệ sở hữu sẽ được tính gộp giữa cổ đông và các cá nhân, tổ chức có liên hệ về sở hữu, kiểm soát hoặc quan hệ gia đình theo định nghĩa pháp luật.

Mục tiêu của quy định này là giảm thiểu tình trạng sở hữu chéo, thao túng ngân hàng thông qua các pháp nhân trung gian và hạn chế rủi ro xung đột lợi ích – những vấn đề từng gây ra hệ lụy nghiêm trọng cho hệ thống tài chính trong quá khứ.

Quy định chuyển tiếp: Không buộc bán ngay, nhưng không được mua thêm

Một điểm quan trọng nằm ở Khoản 11 Điều 210 của luật – quy định chuyển tiếp.

Theo đó, cổ đông và người có liên quan đang sở hữu cổ phần vượt quá giới hạn tại Điều 63 được tiếp tục duy trì tỷ lệ hiện tại, nhưng không được tăng thêm cổ phần cho đến khi tuân thủ đúng quy định, trừ trường hợp nhận cổ tức bằng cổ phiếu.

Điều này có nghĩa là luật không yêu cầu thoái vốn ngay lập tức để đưa tỷ lệ xuống dưới trần. Tuy nhiên, quyền gia tăng sở hữu sẽ bị “đóng băng” cho đến khi cơ cấu cổ phần được điều chỉnh phù hợp.

Cách tiếp cận này nhằm tránh gây xáo trộn đột ngột cho thị trường, đồng thời tạo áp lực để các ngân hàng và cổ đông lớn từng bước tái cấu trúc cấu trúc sở hữu.

Nhà đầu tư cổ phiếu ngân hàng cần quan tâm điều gì?

Với nhà đầu tư nhỏ lẻ, việc nắm giữ dưới 5% thường không tạo ra rủi ro pháp lý đáng kể. Tuy nhiên, với nhà đầu tư tổ chức, nhóm cổ đông có liên quan hoặc nhà đầu tư tích lũy dài hạn, quy định mới có một số tác động đáng lưu ý.

Thứ nhất, khả năng tăng quyền biểu quyết thông qua việc mua thêm cổ phiếu có thể bị hạn chế nếu đã tiệm cận trần sở hữu.

Thứ hai, các kế hoạch đầu tư chiến lược hoặc tham gia sâu hơn vào quản trị ngân hàng sẽ phải tính toán kỹ yếu tố pháp lý, đặc biệt nếu nhà đầu tư có sở hữu tại nhiều tổ chức tín dụng.

Thứ ba, khái niệm “người có liên quan” có thể làm thay đổi cách tính tỷ lệ sở hữu thực tế. Trong các cấu trúc gia đình hoặc hệ sinh thái doanh nghiệp có quan hệ sở hữu chéo, tổng tỷ lệ nắm giữ có thể vượt trần mà bản thân từng cá nhân không nhận ra.

Tác động dài hạn: Ổn định hơn cho hệ thống, kỷ luật hơn cho cổ đông

Ở góc độ thị trường, quy định siết giới hạn sở hữu có thể làm giảm khả năng thâu tóm ngân hàng thông qua gom cổ phiếu trên sàn. Đồng thời, cấu trúc cổ đông phân tán hơn có thể giúp nâng cao tiêu chuẩn quản trị và giảm nguy cơ thao túng.

Trong ngắn hạn, một số cổ đông lớn có thể bị hạn chế tăng sở hữu dù đánh giá triển vọng ngân hàng tích cực. Tuy nhiên, về dài hạn, một hệ thống ngân hàng với cấu trúc sở hữu minh bạch và kiểm soát tốt rủi ro sẽ tạo nền tảng ổn định hơn cho toàn thị trường.

Ngành ngân hàng vốn chịu sự giám sát chặt chẽ vì liên quan trực tiếp đến an toàn tiền gửi và ổn định tài chính. Do đó, yếu tố pháp lý và quản trị không thể tách rời triển vọng đầu tư.

Kết luận

Việc nhiều ngân hàng chủ động nhắc cổ đông về giới hạn sở hữu không phải là tín hiệu tiêu cực, mà là dấu hiệu cho thấy các quy định mới đang được thực thi nghiêm túc.

Đối với nhà đầu tư, hiểu rõ giới hạn pháp lý về sở hữu cổ phần là một phần quan trọng của quản trị rủi ro cá nhân. Đầu tư vào cổ phiếu ngân hàng không chỉ là câu chuyện lợi nhuận hay tăng trưởng tín dụng, mà còn là câu chuyện về cấu trúc sở hữu, quyền kiểm soát và tuân thủ pháp luật.

Trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, khung pháp lý luôn là lớp phòng vệ đầu tiên bảo vệ hệ thống, và cũng là nền tảng bảo vệ lợi ích dài hạn của cổ đông.

Ở bài viết này, hãy cùng ProFin.vn đến với buổi chia sẻ của chị Lý Ngọc Phương - Former Strategic Planning Manager tại Wilmar CLV về vị trí Cost Controller.

Đâu là nguyên nhân khiến chị đến với công việc Cost Controller?

Tôi tốt nghiệp chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng tại Đại học Cần Thơ. Bên cạnh chuyên ngành về ngân hàng, tôi còn đăng ký học thêm các môn tự chọn về quản trị tài chính doanh nghiệp và cảm thấy yêu thích. Vì thế sau khi tốt nghiệp, tôi bắt đầu làm việc tại Wilmar CLV với vai trò quản trị tài chính, cụ thể là công việc kiểm soát chi phí (Cost Controller) cho ngành hàng Thức ăn Chăn nuôi trong 5 năm. Giai đoạn tiếp theo, tôi đảm nhiệm quản lý Chuỗi cung ứng với vị trí Strategic Planning Manager của ngành hàng FMCG (Fast Moving Consumer Goods: ngành hàng tiêu dùng nhanh).

Tiếp theo, chị Phương có thể cung cấp cái nhìn tổng quát về công việc Cost Controller được không?

Cost Controller là một phần của công tác kế toán quản trị. Để hiểu rõ hơn, bạn cần phải phân biệt được sự khác biệt giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị như sau:

• Kế toán tài chính có nhiệm vụ ghi nhận lại các giao dịch tài chính mà doanh nghiệp đã thực hiện trong quá khứ. Họ sẽ tổng hợp các thông tin giao dịch, cùng với hóa đơn chứng từ đầy đủ và hợp lệ thành các báo cáo tài chính (ví dụ: Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ). Bên cạnh đó, họ cần đảm bảo tuân thủ các chuẩn mực kế toán và quy định pháp lý có liên quan. Những báo cáo do kế toán tài chính thực hiện chủ yếu phục vụ cho đối tượng bên ngoài doanh nghiệp, chẳng hạn như nhà đầu tư, ngân hàng, cơ quan Thuế, các cơ quan tài chính,...

• Trong khi đó, những báo cáo tài chính do kế toán quản trị thực hiện sẽ tùy chỉnh theo yêu cầu nội bộ, phục vụ cho việc ra quyết định của công ty. Khác với kế toán tài chính, các báo cáo của kế toán quản trị có mục đích điều hành và quản trị nội bộ. Do đó, kế toán quản trị cần làm việc với tất cả bộ phận trong công ty, nhằm thu thập đầy đủ thông tin và đánh giá hiệu quả sử dụng chi phí của các phòng ban. Từ đó, kế toán quản trị sẽ phân tích, đưa ra đề xuất nhằm cải thiện chi phí phí và dự báo tình hình tài chính của doanh nghiệp trong thời gian tới. Bên cạnh dữ liệu tài chính, kế toán quản trị cũng phải nắm được các thông tin phi tài chính khác có tác động đến doanh nghiệp.

Nếu có dự định trở thành Cost Controller trong tương lai, các bạn nên đăng ký học chuyên ngành nào để dễ kiếm việc khi tốt nghiệp?

Tốt nghiệp chuyên ngành Kế toán, Tài chính là con đường chính thống giúp bạn thẳng tiến đến công việc Cost Controller. Tuy nhiên, sinh viên tốt nghiệp từ các ngành kinh tế khác vẫn có cơ hội theo đuổi nghề này, vì chương trình đại học vẫn có các môn đại cương về Kế toán và Tài chính.

Ngoài ra các bạn có thể học thêm các chứng chỉ hành nghề quốc tế như CMA, ACCA. Các chứng chỉ này sẽ giúp bạn nâng cao kỹ năng nghề nghiệp về Kế toán quản trị, cũng như mở ra cơ hội cho những người tốt nghiệp trái ngành.

Dân Tài chính học gì #3: ACCA - Chìa khóa nâng cao thu nhập và địa vị trong giới tài chính

Theo chị, đâu là những yếu tố quan trọng để trở thành một Cost Controller xuất sắc?

Theo tôi, bên cạnh kiến thức chuyên môn, có 2 yếu tố quan trọng đối với một Cost Controller: đó là nắm vững quy trình vận hành của doanh nghiệp và hiểu được insights đằng sau những con số.

Thứ nhất, mỗi doanh nghiệp sẽ có quy trình và cách vận hành khác nhau, ngay cả các doanh nghiệp trong cùng ngành sẽ có cách tổ chức và thiết kế khác nhau. Vậy nên, Cost Controller phải nắm rõ quy trình vận hành của công ty và tính chất đặc thù của doanh nghiệp. Từ đó, bạn sẽ biết được nhóm chi phí phát sinh nào là trọng yếu, khoản chi nào không thể cắt giảm và khoản nào có thể tối ưu.

Thứ hai là hiểu được insights đằng sau những con số. Việc theo dõi các chỉ số trên báo cáo vận hành như báo cáo sản xuất, báo cáo tồn kho, báo cáo nhập, xuất hàng, v.v... giúp bạn nhanh chóng phát hiện ra những điều bất thường, có thể ảnh hưởng đến chi phí. Sau đó, bạn cần phân tích và trao đổi với các bộ phận có liên quan, nhằm tìm ra nguyên nhân và đề xuất giải pháp giúp cải thiện quy trình và tiết kiệm chi phí. Điều này đòi hỏi bạn cần có sự kiên nhẫn và khả năng tìm tòi để không bỏ qua những số liệu, khoản mục bất thường. Bên cạnh đó là khả năng tương tác và thuyết phục, như vậy thì quá trình làm việc với người phụ trách của các phòng ban mới suôn sẻ.

Có một điều mà không ít bạn trẻ quan tâm, đó chính là khả năng chuyển ngành và lộ trình thăng tiến. Chị có thể chia sẻ thêm về tiềm năng nghề nghiệp của một Cost Controller được không ạ?

Theo kinh nghiệm và quan sát của tôi, cấu trúc phòng Tài chính – Kế toán phụ thuộc vào quy mô và lĩnh vực kinh doanh của công ty.

Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), cấu trúc phòng ban Tài chính - Kế toán khá đơn giản. Kế toán viên sẽ kiêm nhiệm cả công việc Tài chính và Kế toán. Vì thế, cơ hội để làm công việc có tính chuyên môn hóa như Cost Controller ở doanh nghiệp SMEs sẽ ít. Thay vào đó, kỹ năng kiểm soát chi phí sẽ tạo lợi thế để Kế toán viên ở SMEs có thể tiến xa hơn để trở thành Kế toán trưởng.

Đối với các công ty có quy mô lớn hoặc tập đoàn đa quốc gia, mức độ phức tạp của lĩnh vực kinh doanh quyết định mức độ chuyên biệt hóa của công việc Cost Controller, giúp kiểm soát chi phí cho từng bộ phận cụ thể như Mua hàng, Sản xuất, Thương mại, v.v…Bên cạnh đó, lộ trình thăng tiến ở các doanh nghiệp này tương đối rõ ràng từ cấp độ Nhân viên, Giám sát và Quản lý, cụ thể như sau:

• Cấp độ Nhân viên (kinh nghiệm 1 – 3 năm): Các bạn sẽ phụ trách thu thập dữ liệu để phân tích, lập các báo cáo quản trị định kỳ theo ngày, tuần, tháng hay theo từng bộ phận cụ thể, tính toán và so sánh các chi phí phục vụ cho quyết định trong hoạt động vận hành hàng ngày, đảm bảo các giao dịch phát sinh chi phí theo quy định của công ty, v.v…

• Cấp độ Giám sát (kinh nghiệm 3 – 5 năm): Các bạn sẽ thực hiện phân tích, theo dõi và kiểm soát chi phí so với kế hoạch đặt ra, tính toán các chi phí ở mức độ phức tạp hơn, phục vụ cho việc ra quyết định trung hạn, v.v… Ở cấp độ này, các bạn có thể quản lý đội nhóm và tương tác nhiều hơn với các phòng ban khác trong công ty.

• Cấp độ Quản lý (kinh nghiệm từ 5 năm trở lên): Các bạn sẽ thực hiện kiểm soát chi phí và lợi nhuận ở cấp độ toàn công ty, cung cấp các thông tin phục vụ cho quyết định mang tính chiến lược, kiểm soát hệ thống nội bộ, cải tiến quy trình kinh doanh. Ở cấp độ này, bạn cần có kỹ năng quản lý đối tác, bao gồm nội bộ và bên ngoài doanh nghiệp.

Công việc này còn mở ra rất nhiều cơ hội nghề nghiệp khác, do bạn có thể luân chuyển sang các công ty cùng hoặc khác ngành, chỉ cần bạn có khả năng học hỏi và thích nghi tốt. Bên cạnh công việc chính là kiểm soát chi phí, nếu bạn có khả năng mở rộng kiến thức và kỹ năng về hoạch định chiến lược tài chính, bạn có thể chuyển sang công việc FP&A (Phân tích và Hoạch định Tài chính) và xa hơn nữa là vị trí CFO.

Theo dự đoán của chị, nhu cầu tuyển dụng vị trí Cost Controller sẽ ra sao trong những năm tới?

Ngày nay các phần mềm hỗ trợ cũng như những tổ chức cung cấp dịch vụ ra đời giúp giảm áp lực về khối lượng công việc và chi phí vận hành cho bộ phận Kế toán tài chính của doanh nghiệp.

Theo thống kê tôi đọc được từ Fortune Business Insights, tính đến trước năm 2026, giá trị của thị trường phần mềm kế toán toàn cầu sẽ chạm mốc 20 tỷ USD. Điều đó là minh chứng của sự phát triển mạnh mẽ của các phần mềm kế toán, đồng thời cho thấy doanh nghiệp, đặc biệt là các SMEs, đang tận dụng công nghệ hoặc thuê dịch vụ ngoài đối với nghiệp vụ kế toán tài chính để tiết kiệm chi phí. Bên cạnh đó, các công ty sẽ có xu hướng đầu tư nhiều hơn vào khía cạnh kế toán quản trị, với mục đích tối ưu các loại chi phí vận hành, nhằm đưa ra quyết định kinh doanh hiệu quả và nhanh chóng hơn.

Theo kết quả khảo sát hơn 3.000 kế toán viên do chuyên gia Keir Thomas-Bryant thực hiện, 57% khẳng định kế toán nhất định phải có khả năng sử dụng công nghệ trong thời gian tới.

Vì thế, theo quan điểm của tôi, nhu cầu tuyển dụng công việc liên quan đến kế toán quản trị nói chung và Cost Controller nói riêng sẽ tiếp tục tăng. Tuy nhiên, mô hình kinh doanh ngày càng phức tạp và thay đổi nhanh chóng, do đó đòi hỏi các bạn nên liên tục cập nhật kiến thức và kỹ năng để bản thân không bị lỗi thời, giúp nâng cao vị thế cạnh tranh của bản thân.

Xin cảm ơn những chia sẻ hữu ích của chị Phương!

Trong loạt bài “Hiểu mô hình, tách chi phí ” lần này, ProFin sẽ giới thiệu về "ông lớn" PayPal với mô hình kinh doanh Fintech.

Lịch sử PayPal

Thành lập năm 1998, PayPal lúc đầu là hệ thống chuyển tiền trực thuộc công ty Confinity. Đối thủ cạnh tranh lớn nhất của PayPal lúc đó là X.com do ông Elon Musk sở hữu. Mô hình chung của cả hai là dùng đồng USD làm tiền tệ trao đổi và email làm phương tiện chuyển tiền. Vào thời điểm đó, có thể nói phương thức này là cuộc cách mạng về sự tiện lợi nên ai cũng dễ dàng mở tài khoản trực tuyến để gửi, thanh toán tiền hoặc liên kết nó với thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng.

Người sử dụng thể lưu và truy cập thông tin chi tiết về thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng thông qua tài khoản PayPal và thanh toán tiền đơn giản khi mua sắm thông qua việc nhập ID và mật khẩu trên nền tảng PayPal. Bên cạnh đó, công nghệ PayPal cho phép người sử dụng lưu chi tiết đăng nhập trên thiết bị cá nhân của mình (thời điểm đó chủ yếu là máy tính). Có thể ví von PayPal là mô hình ví điện tử phiên bản website.

Không dừng lại ở đó, PayPal phát triển đồng thời các tính năng phục vụ doanh nghiệp và người dùng cuối. Họ cung cấp dịch vụ chuyển tiền đến hơn 200 quốc gia và hơn 100 loại tiền tệ, cả đến và đi từ tài khoản ngân hàng hoặc tài khoản PayPal. Khách hàng còn có thể mở thẻ ghi nợ PayPal (tương tự ngân hàng) để mua sắm; cung cấp tín dụng không tính lãi (từ 99 USD) nếu thanh toán trong vòng 6 tháng và khoản vay phải trả hằng ngày với mức phí thấp hơn so với ngân hàng.

Với doanh nghiệp, công ty cung cấp dịch vụ cổng thanh toán. Chỉ trong vòng tám tháng, số lượng tài khoản đã tăng từ 12 nghìn lên 2,7 triệu tài khoản. Và vào mùa hè năm 2001, sự bùng nổ đã xảy đến với PayPal cùng 9 triệu người dùng và hơn 120.000 giao dịch mỗi ngày. Với những con số ấn tượng về hoạt động kinh doanh, PayPal chính thức lên sàn vào năm 2002 và được eBay mua lại không lâu sau đó.

PayPal Holdings, Inc. bao gồm nhiều bộ phận như PayPal Inc., PayPal Pte. Ltd, PayPal Payments Pte. Holdings, PayPal Payments Pte Limited và các công ty con như PayPal Braintree, Paydiant, Honey, Venmo, PayPal Credit, Xoom Corporation, Zettle và Tradera.

Doanh thu của PayPal

Trước khi đi vào chi tiết các nguồn doanh thu của PayPal, chúng ta cùng điểm qua chuỗi  giá trị mà công ty này cung cấp cho thị trường.

• Nguồn thu từ các giao dịch phát sinh (chủ đạo) và dịch vụ hỗ trợ việc thanh toán:

Phí giao dịch: Đối với cá nhân, PayPal tính phí thay đổi theo quốc gia, mỗi khi khách hàng gửi hoặc nhận tiền trực tuyến. Phí này được tính trên số tiền được gửi bằng thẻ ghi nợ hoặc thẻ tín dụng  PayPal. Đối với tài khoản doanh nghiệp, người bán sử dụng PayPal để bán hàng trực tuyến phải trả khoản phí 2,9% trên số tiền họ nhận được và cộng thêm mức phí cố định 0,3 đô la Mỹ cho mỗi giao dịch. Lưu ý rằng khi nhận thanh toán từ các quốc gia khác nhau, PayPal tính phí bao gồm chi phí chuyển đổi tiền tệ bên cạnh phí thanh toán quốc tế - phí cũng khác nhau tùy theo loại tiền tệ.

Phí rút tiền: Khách hàng có thể nhận tiền thông qua một liên kết tùy chỉnh và chịu một khoản phí nhất định. Tại Mỹ, phí là 2,9% trên tổng số tiền nhận được và cộng thêm 0,3 USD trên mỗi giao dịch. Ngoài ra, công ty cũng tính phí cho mỗi lần người dùng rút tiền bằng thẻ ghi nợ của họ.

Payflow: Payflow là cổng mà tài khoản người bán có thể tích hợp vào trang web của họ. Đối với gói dịch vụ miễn phí, khách hàng nhập chi tiết thanh toán trên một trang do PayPal lưu trữ. Đối với tùy chọn cao cấp, người bán phải trả mức phí 25 USD mỗi tháng để thiết kế trang thanh toán theo mục đích riêng.

PayPal Here: Ứng dụng di động và đầu đọc thẻ của PayPal cho phép khách hàng nhận được thanh toán từ tất cả các loại thẻ.

Đầu tư: Số tiền được giữ trong tài khoản sẽ được PayPal gửi vào các khoản đầu tư thanh khoản, mang lại tiền lãi dưới dạng doanh thu.

Tín dụng: Khi người sử dụng dùng khoản tín dụng 99 USD trở lên, nếu thanh toán trong vòng 6 tháng sẽ không mất phí, còn không thì chịu phí 19,99% hằng năm, tính từ ngày vay.

Tài khoản doanh nghiệp/ thương nhân: Tài khoản thanh toán này cho phép doanh nghiệp tiếp cận một số tài nguyên và dịch vụ đặc biệt với chi phí là 30 USD mỗi tháng. Ngoài ra, PayPal tính phí 0,1 USD cho thanh toán bằng thẻ tín dụng và cung cấp các tính năng tùy chọn khác, chẳng hạn như chống gian lận, thanh toán định kỳ và xác thực người mua.

• Nguồn thu thụ động:

Kinh doanh liên kết: PayPal cung cấp một số giải pháp kết hợp với Xero và Woo Commerce và công ty kiếm được hoa hồng liên kết từ đó.

Từ công ty con: PayPal sở hữu các công ty khác, chẳng hạn như Braintree, Xoom và Venmo, giúp tăng thêm giá trị và nguồn doanh thu cho công ty.

Chi phí của PayPal

Không thể phủ nhận sự tiện lợi mà PayPal đem lại cho khách hàng nhưng cơ bản họ vẫn là cầu nối với các hệ thống tài chính hiện tại chính vì thế chi phí cho việc kết nối và duy trì chúng khá đắt đỏ. Dưới đây là các khoản chi phí khủng khiếp nhất mà PayPal phải gánh.

•      Chi phí giao dịch

Chi phí giao dịch chủ yếu bao gồm các chi phí mà công ty phải chịu để chấp nhận nguồn thanh toán của khách hàng. Những chi phí này bao gồm phí trả cho bộ xử lý thanh toán và các tổ chức tài chính khác khi PayPal rút tiền từ thẻ tín dụng hoặc thẻ ghi nợ, tài khoản ngân hàng hoặc nguồn tiền khác mà khách hàng đã lưu trữ trong ví kỹ thuật số của họ.

Việc thanh toán xuyên quốc gia cũng tạo nên một khoản chi phí lớn cho PayPal vì nó bị ảnh hưởng bởi khu vực địa lý hoặc quốc gia nơi xảy ra giao dịch và do chính sách công ty thường trả mức phí thấp hơn cho các giao dịch được tài trợ bằng thẻ tín dụng hoặc thẻ ghi nợ bên ngoài Mỹ. Báo cáo tài chính năm 2022 của công ty cho thấy chi phí giao dịch đã tăng 1,9 tỉ USD, tương đương 18% so với năm 2021 do TPV (Total payment value – tổng giá trị thanh toán) tăng 9% và do các biến động về tỉ giá.

Lưu ý rằng càng chấp nhận nhiều thẻ giao dịch ngoài lãnh thổ Mỹ để tăng tính tiện lợi cho người dùng thì chi phí sẽ càng tăng cao. Ví dụ như năm 2022, tỷ lệ chi phí giao dịch tăng so với năm 2021 cũng là do tỷ lệ các giao dịch nói trên chiếm khá nhiều trong TPV của công ty (40%). Con số này đã tăng từ 35% từ năm 2020.

• Chi phí Công nghệ và phát triển

Chi phí Công nghệ và phát triển bao gồm các chi phí phát sinh liên quan đến việc phát triển nền tảng thanh toán, sản phẩm mới và cải tiến các sản phẩm hiện có của công ty. Chi phí này có xu hướng tỉ lệ thuận với doanh thu, doanh thu càng tăng, chi phí phát triển và đầu tư cho công nghệ càng tăng. Ví dụ như năm 2022, chi phí này tăng 7% so với năm 2021 chủ yếu đến từ việc bổ sung nhân sự cho bộ phận lập trình và mở rộng chi phí sử dụng dịch vụ điện toán đám mây.

• Khoản lỗ giao dịch và tín dụng

Chi phí này phát sinh từ các chương trình bảo vệ khách hàng khỏi gian lận và các khoản bồi hoàn của PayPal. Ngoài ra, còn đến từ các khoản lỗ tín dụng dự kiến liên quan đến danh mục phải thu các khoản cho vay tiêu dùng và cho vay doanh nghiệp.

Điều kiện kinh tế bất ổn, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng tác động đến thói quen mua sắm là nguyên nhân chính dẫn đến chi phí này tăng lên vì chúng cũng gây ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng trả nợ các khoản vay của người mua và các khoản tạm ứng của doanh nghiệp.

Để giải quyết, công ty phải trích lập quỹ dự phòng để ứng phó với các rủi ro từ các khoản vay khó đòi, là nguyên nhân chính dẫn đến việc khoản lỗ giao dịch và tín dụng tăng cao. Điều này cũng tác động đến lợi nhuận sau thuế của công ty trong năm 2022. Dù doanh thu cao hơn năm 2021 (27 tỉ USD so với 25 tỉ USD) nhưng lợi nhuận sau thuế lại kém xa (1,6 tỉ USD so với 4,5 tỉ USD)

Về cơ bản, chi phí này còn xếp sau cả chi phí quản lý chung tuy nhiên nó có xu hướng tăng rất nhanh trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều biến động. Lấy ví dụ trong năm 2020, chi phí này là 1,7 tỉ USD, đã giảm xuống hơn 1 tỉ USD vào năm 2021 và tăng hơn 1,5 tỉ USD kết thúc năm 2022.

Kết

Có thể thấy với mô hình các dịch vụ “đứng” giữa người sử dụng và hệ thống tài chính hiện có như PayPal thì mỗi giao dịch phát sinh họ chỉ được phần nhỏ trong tổng số đó vì phải thanh toán cho các đối tác khác.

Để gia tăng tính tiện lợi cho người sử dụng, PayPal cung cấp thêm nhiều dịch vụ tài chính khác, vì thế đòi hỏi hệ thống bảo mật và khả năng chấm điểm tín dụng phải được đầu tư.  Càng cung cấp nhiều sự tiện lợi cho người sử dụng, chi phí của PayPal càng tăng cao nhưng ở mặt tích cực cũng vì chi phí đầu tư quá lớn như vậy nên soán ngôi PayPal ở Mỹ không phải là việc có thể thực hiện trong ngắn hạn.

Xem các bài viết khác cùng chuỗi bài tại đây: https://www.profin.vn/tag/hieu-mo-hinh-tach-chi-phi/

Theo Đặng Công Sang/ ProFin.vn

Theo số liệu được công bố từ Pet Fair Asia năm 2021, thị trường chăm sóc thú cưng (pet care) ở Việt Nam trị giá khoảng 500 triệu USD, ước tính tăng trưởng 11%/năm. Xu hướng nuôi thú cưng giúp gắn kết và cải thiện sức khỏe tinh thần trở thành trào lưu trên toàn cầu và Việt Nam không là ngoại lệ.  Điều này mang đến triển vọng phát triển đối với ngành bán lẻ lĩnh vực “pet care”. Hãy cùng ProFin tìm hiểu về mô hình kinh doanh của Petco – một ví dụ điển hình trong việc xây dựng hệ sinh thái chăm sóc thú cưng ở Mỹ.

Tổng quan về mô hình kinh doanh Petco

Petco được thành lập vào năm 1965 tại California, Mỹ với khởi điểm là công ty chuyên cung cấp vật phẩm thú y thông qua hình thức đặt và giao hàng bằng bưu tín. Năm 1976, công ty mở cửa hàng bán lẻ đầu tiên ở La Mesa, California để kinh doanh các mặt hàng như vật phẩm thú y và sản phẩm dành cho thú cưng.

Theo chia sẻ từ ông Greg Kamstra, CEO của công ty cung cấp dịch vụ “pet care” Riverdog và cũng từng là nhà đầu tư quỹ PE, có rất ít sự lựa chọn về thương hiệu và loại thức ăn dành cho thú cưng trong giai đoạn thập niên 60 - 70. Người tiêu dùng Mỹ có thể dễ dàng mua chúng tại cửa hàng bách hóa với giá cả không quá đắt đỏ. Đến thập niên 80 – 90, các thương hiệu bắt đầu chú trọng hơn về việc phát triển sản phẩm mới, khai thác tối đa yếu tố dinh dưỡng trong khẩu phần thức ăn để tạo sự khác biệt. Không đứng ngoài cuộc đua, Petco cũng phát triển các thương hiệu của riêng mình ở phân khúc cao cấp như IAMS, Science Diet và Nutro để cạnh tranh với các thương hiệu có mặt ở hệ thống siêu thị.

Trong lịch sử phát triển gần 60 năm, Petco liên tục mở rộng hệ thống bán lẻ cũng như tích hợp thêm nhiều sản phẩm, dịch vụ nhằm phục vụ tốt hơn cho sự thay đổi của thị hiếu người tiêu dùng. Đến năm 2021, Petco đã thành công xây dựng một hệ sinh thái với hệ thống bán lẻ gần 1500 cửa hàng tại Mỹ, Mexico và Puerto Rico. Tùy thuộc vào quy mô về diện tích, cửa hàng bán lẻ có thể tích hợp thêm dịch vụ thú y, huấn luyện hay spa dành cho thú cưng.

Năm 2022, Petco chạm mốc doanh thu 6 tỷ USD với mức tăng trưởng xấp xỉ 4% so với năm 2021. Lợi nhuận sau thuế đạt gần 90 triệu USD, giảm 43,7% so với năm 2021 do ảnh hưởng bởi sự gia tăng từ chi phí bán hàng và quản lý chung  và chi phí lãi vay. Điều này dẫn đến tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu giảm từ 2,8% năm 2021 xuống còn 1,5% năm 2022.

Thị phần của Petco cho kênh phân phối online và offline ước tính ở mức 4% - 5%. Hai ông lớn cùng ngành như Pet Smart hay Chewy, thị phần cũng dao động từ 5% - 8%. Thị trường “pet care” tại Mỹ trị giá hơn 120 tỷ USD nhưng lại phân mảnh sâu sắc. Kênh phân phối qua siêu thị vẫn thống lĩnh thị trường với thị phần lên đến 50%. Bên cạnh đó, phân phối qua kênh e-commerce, chẳng hạn như nền tảng Amazon cũng không kém phần sôi động.

Doanh thu

Dựa trên kết quả kinh doanh năm 2022, Petco ghi nhận gần 87% doanh thu đến từ việc bán hàng và 13% doanh thu từ dịch vụ. Mặc dù doanh thu từ dịch vụ chiếm tỷ trọng nhỏ nhưng tăng dần qua các năm, cụ thể đạt 11,5% năm 2021 và 9,5% năm 2020. Theo báo cáo “Beyond retail: Why retailers should think ‘services’ and ‘ecosystems’” từ McKinsey, để khai thác nhiều hơn túi tiền của shopper nhà bán lẻ cần nâng cấp mô hình kinh doanh thông qua tích hợp thêm các dịch vụ liên quan, xây dựng hệ sinh thái để nâng cao trải nghiệm khách hàng, đặc biệt là giữ chân các khách hàng trung thành. Petco hướng đến việc xây dựng một cộng đồng các vị “phụ huynh” yêu pet muốn dành những sản phẩm, dịch vụ tốt nhất cho những “đứa con” của mình và kéo dài tuổi thọ của chúng.

Bên dưới là 4 mục doanh thu chính từ hệ sinh thái Petco:
(1) Doanh thu từ bán sản phẩm bao gồm thức ăn, sữa tắm gội, sản phẩm dinh dưỡng, thuốc điều trị, v.v…Khách hàng có thể mua hàng trực tiếp tại các cửa hàng offline và online. Bên cạnh đó, Petco còn xây dựng hành trình khách hàng O2O (online to offline) cho phép khách thực hiện thao tác đặt mua hàng online, sau đó hàng hóa sẽ được vận chuyển đến nhà hoặc có thể liên hệ nhận tại các cửa hàng bán lẻ trong hệ thống Petco.
(2) Doanh thu từ dịch vụ thú y, chăm sóc cắt tỉa lông và huấn luyện thú cưng v.v….
(3) Doanh thu từ bán thẻ quà tặng.
(4) Doanh thu từ phát hành thẻ khách hàng thân thiết cho phép khách hàng tích điểm đổi quà hay mua các gói dịch vụ như kiểm tra sức khỏe định kỳ cho các “boss” hay chương trình bảo hiểm với giá ưu đãi.

Chi phí doanh thu chiếm tỷ trọng xấp xỉ 60% doanh thu

• Đối với sản phẩm, chi phí này bao gồm giá vốn hàng bán sản phẩm tại kênh online và offline. Ngoài ra, khoản mục này còn bao gồm chi phí phát sinh để xử lý hàng tồn kho giảm giá trị.
  Đối với dịch vụ, đây là khoản chi phí cho vật tư, sản phẩm được dùng kèm trong dịch vụ thú ý, spa như thuốc men, sữa tắm gội, v.v… Bên cạnh đó là chi phí lương, thưởng cho nhân viên trực tiếp thực hiện dịch vụ tại các trung tâm của Petco.

• Trung tâm phân phối là một mắc xích quan trọng trong quy trình kinh doanh của Petco. Với danh mục hàng hóa đa dạng về thương hiệu, chủng loại thú cưng, các giai đoạn phát triển và chế độ dinh dưỡng, quản lý hàng tồn kho cũng trở nên phức tạp theo. Việc vận hành trung tâm phân phối đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh sinh thái của Petco, giúp gia tăng sự hài lòng của khách hàng về mặt đáp ứng hàng hóa và đảm bảo cam kết giao hàng. Chi phí để vận hành trung tâm phân phối bao khấu hao các thiết bị, kho hàng, phần mềm quản lý và lương, thưởng cho nhân viên vận hành.

• Chi phí bốc dỡ và vận chuyển phát sinh trong suốt chuỗi cung ứng từ lúc nhập hàng đến khi giao hàng cho khách hàng cũng được tính trong khoản mục này.

Chi phí bán hàng và quản lý chung chiếm tỷ trọng 36,5% doanh thu

• Trải nghiệm tại cửa hàng offline vẫn là trái tim của ngành bán lẻ, dịch vụ. Vì vậy, việc đầu tư cho trải nghiệm tại cửa hàng như thiết kế, layout, trưng bày hàng hóa được chú trọng. Ngoài ra, nhân viên bán hàng là yếu tố không thể thiếu trong chuỗi giá trị, đặc biệt trong giai đoạn tư vấn để thúc đẩy hành vi mua hàng. Chi phí ở khoản mục này bao gồm khấu hao cho trang thiết bị, chi phí thuê mặt bằng và chi phí lương thưởng cho nhân viên bán hàng. Chi phí này có xu hướng gia tăng trong tương lại, theo chia sẻ từ ông Greg Kamstra, Petco có tham vọng tăng từ 40 lên 900 phòng khám thú y. Chiến lược tích hợp phòng khám thú y vào chuỗi bán lẻ giúp Petco gia tăng trải nghiệm tiện lợi cho khách hàng (one-stop experience).

• Hàng năm Petco chi ngân sách cho quảng cáo trên dưới 200 triệu USD. Khoản mục này bao gồm chi phí sản xuất nội dung quảng cáo và chi phí media trên các kênh mạng xã hội, Youtube, TVC… Bên cạnh đó, Petco còn sử dụng các influencer để quảng bá sản phẩm và dịch vụ của mình. Các hoạt động quảng cáo của Petco nhắm đến đối tượng người chủ tìm kiếm các thương hiệu thức ăn mới, giàu dinh dưỡng, an toàn cho các thú cưng của mình. Đơn cử là chiến dịch “Cleaning House” mà Petco đã triển khai nhắm đến tệp khách hàng Millenials quan tâm đến vấn đề sức khỏe, dinh dưỡng và có thu nhập. Thông điệp gửi đến “pet parents” hãy ý thức hơn về thành phần nhân tạo không tốt cho sức khỏe của thú cưng, từ đó hướng họ đến việc nâng cấp và chi nhiều hơn cho các thương hiệu cao cấp.

• Kế đến là chi phí lương thưởng cho bộ phận quản lý và các bộ phận hỗ trợ như HR, IT, Tài chính và kế toán.

• Cuối cùng là các loại chi phí khác như phí duy trì hệ thống IT, phí thanh toán, cải tạo cửa hàng…

Kết

Hoạt động kinh doanh lõi của Petco là bán lẻ, vì vậy, tỷ trọng chi phí doanh thu từ sản phẩm, dịch vụ cao phản ánh đúng bản chất của ngành. Chi phí bán hàng và quản lý chung chiếm tỷ trọng lớn thứ hai nhưng đóng vai trò ngày càng quan trọng. Hoạt động marketing, quảng cáo tác động vào hành vi của khách hàng chi tiêu nhiều hơn thông qua nâng cấp thương hiệu hay khuyến khích sử dụng các dịch vụ mở rộng. Vì vậy, tăng trưởng doanh thu đồng nghĩa với việc  chi phí bán hàng và quản lý chung cũng tăng tương ứng.
Thêm vào đó, giá trị gia tăng đến từ trải nghiệm tiện lợi trên cả nền tảng online và offline củng cố sự trung thành và mức độ yêu thích giữa khách hàng với thương hiệu giúp doanh nghiệp phát triển bền vững trong dài hạn.

Các bạn có thể nghe chi tiết tập podcast tại đường dẫn bên dưới:

“Hiểu mô hình, tách chi phí” là chuỗi bài về cấu trúc chi phí theo từng mô hình kinh doanh với những đặc thù riêng, giúp bạn có thêm góc nhìn đa dạng về các loại chi phí và mức độ quan trọng của chúng theo từng giai đoạn tạo nên chuỗi giá trị.

Xem các bài viết khác cùng chuỗi bài tại đây: https://www.profin.vn/tag/hieu-mo-hinh-tach-chi-phi/

Theo Ngọc Phương/ Profin.vn

Ở bài viết này, hãy cùng ProFin tìm hiểu về lộ trình sự nghiệp đến với vị trí dẫn dắt thương vụ M&A của anh Đinh Lê Nam Anh – Former Corporate Strategy Manager. Được biết, anh Nam Anh đã có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nghiên cứu thị trường, định giá doanh nghiệp và dẫn dắt thương vụ tại Big4, quỹ đầu tư và các tập đoàn trong lĩnh vực công nghệ.

Anh có thể chia sẻ về quyết định theo đuổi công việc Corporate Strategy không?

Tôi tốt nghiệp bậc cử nhân cả hai chuyên ngành Tài chính và Quản trị tại Đại học Virginia ở Mỹ. Tương tự như các sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành này ở Mỹ, mục tiêu sự nghiệp của tôi là làm việc trong các investment banking (ngân hàng đầu tư) hoặc lĩnh vực consulting (tư vấn). Đây là công việc đáng mơ ước, thứ nhất là vì cơ hội làm việc trong môi trường chuyên nghiệp ở các tổ chức tài chính lớn, kế đến là mức lương khởi điểm khá cao (từ 100.000 USD/năm). Đổi lại, môi trường làm việc cực kỳ cạnh tranh và áp lực công việc rất lớn.

Du học Tài chính #1: Đinh Lê Nam Anh @ University of Virginia – Chinh phục văn bằng đôi trên đất Mỹ

Một thời gian sau, sau khi trở về Việt Nam, tôi lựa chọn theo đuổi ngành consulting và investment. Dần dần, tôi nhận ra bản thân rất yêu thích làm việc ở mảng chiến lược, cụ thể là chiến lược doanh nghiệp.

Nhiệm vụ cụ thể của Corporate Strategy là gì? Công việc này có vai trò ra sao đối với chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp?

Corporate Strategy là bộ phận chịu trách nhiệm chung về hoạch định chiến lược doanh nghiệp và giúp doanh nghiệp thực thi các chiến lược, cụ thể như sau:

• Nghiên cứu thị trường, ngành, đối thủ cạnh tranh.

• Thực hiện hoạch định chiến lược.

• Theo dõi tiến độ và kết quả thực hiện các mục tiêu chiến lược, nhằm đưa ra để xuất xây dựng năng lực doanh nghiệp nội tại (in-house) hoặc thông qua hoạt động M&A (mua bán và sáp nhập). Trong trường hợp doanh nghiệp cần thực hiện M&A, corporate strategy sẽ đảm nhận thêm việc tìm kiếm, chọn lọc các công ty mục tiêu và dẫn dắt thương vụ đến khi hoàn thành, đồng thời theo dõi hiệu quả sau khi M&A.

Tại doanh nghiệp mà tôi làm việc với vai trò Corporate Strategy Manager, tôi còn đảm nhận thêm nhiệm vụ xây dựng quỹ đầu tư mạo hiểm của công ty (corporate VC), bao gồm xác định chiến lược, triết lý đầu tư, xây dựng quy trình đầu tư,...

Corporate Strategy/Development Manager

Hoạt động M&A chỉ được thực hiện khi doanh nghiệp có dòng tiền và dự trữ tiền mặt dồi dào, trong khi mức tăng trưởng nội tại bắt đầu chững lại và không còn đáp ứng được kỳ vọng của nhà đầu tư. Giả sử một doanh nghiệp đầu ngành sản xuất có mức tăng trưởng trung bình thấp (khoảng 2 – 3%/năm) và dư địa thị trường không còn nhiều. Do đó, họ muốn mở rộng chuỗi giá trị theo chiều dọc nhằm có được biên lợi nhuận lớn hơn trong chuỗi giá trị, cũng như nâng tỷ lệ tăng trưởng lợi nhuận hàng năm.

Biên lợi nhuận

Ngoài ra, một số doanh nghiệp đạt mức tăng trưởng 2 con số và có khả năng tiến hành M&A tốt thì có thể tiếp tục mua bán - sáp nhập, nhằm hiện thực hóa tham vọng trở thành tập đoàn đa ngành. Tuy nhiên, để hoạt động M&A theo chiều ngang đạt được hiệu quả, doanh nghiệp cần có bộ máy quản trị lớn mạnh, nhằm xác định và khai thác được synergy (giá trị có thể tạo ra thêm khi kết hợp 2 công ty), cũng như năng lực làm deal tốt (không đưa ra mức giá quá cao để mua lại doanh nghiệp).

Do vậy, các doanh nghiệp không có dự trữ tiền mặt cao, thiếu năng lực quản trị hoặc làm deal không tốt thì khó có thể thực hiện M&A một cách hiệu quả.

Doanh nghiệp sau khi được thâu tóm sẽ trải qua quá trình tái cơ cấu (thường được gọi là tinh gọn hóa), để trở thành một phần trong chiến lược kinh doanh dài hạn của doanh nghiệp đi M&A, hoặc sẽ được bán lại trong tương lai.

Quy trình của một hoạt động M&A bao gồm các giai đoạn sau:

1. Nghiên cứu thị trường về các lĩnh vực mục tiêu: Nhiệm vụ này được thực hiện bởi bộ phận M&A của nội bộ doanh nghiệp. Trong trường hợp lĩnh vực M&A có quá ít thông tin, hoặc thị trường đầu tư ở nước ngoài thì sẽ cần đến dịch vụ nghiên cứu từ Big4 hoặc các công ty nghiên cứu thị trường bên thứ ba.

2. Đối chiếu nguồn lực, mức độ tương thích về mô hình của doanh nghiệp với lĩnh vực đang nhắm đến để vạch ra chiến lược M&A thích hợp, bao gồm các yếu tố có liên quan đến lĩnh vực/ngành; giá trị của thương vụ; vị trí địa lý nội địa hay ở nước ngoài, vì sau khi thâu tóm doanh nghiệp sẽ tham gia quản lý nên vấn đề về ngôn ngữ, văn hóa, chính trị,… cũng cần được cân nhắc.

3. Tìm kiếm và lựa chọn các doanh nghiệp phù hợp với tiêu chí M&A đã thống nhất để tiếp cận. Nguồn tìm kiếm thông tin là các hiệp hội, tạp chí chuyên ngành để liệt kê các công ty tiềm năng. Sau đó, Corporate Strategy Manager sẽ tiếp cận những nguồn tin đó, nhằm xem xét kỹ hơn về kế hoạch M&A trước khi tiến hành trao đổi chi tiết hơn về kế hoạch đầu tư. Đối với một số trường hợp, những doanh nghiệp tiến hành M&A có danh tiếng và uy tín nhất định sẽ được các doanh nghiệp chủ động tiếp cận để đề nghị bán lại. Mặt khác, doanh nghiệp cũng có thể sử dụng các đơn vị tư vấn để tìm kiếm mục tiêu phù hợp.

4. Sau quá trình chốt danh sách các doanh nghiệp tiếp cận, Corporate Strategy Manager sẽ đi chi tiết vào từng thương vụ. Lúc này, các doanh nghiệp được nhắm đến sẽ được yêu cầu cung cấp thông tin về chỉ số kinh doanh (số lượng người dùng, tỷ lệ tăng trưởng, chi phí sở hữu khách hàng) để đưa vào mô hình định giá. Tùy theo đặc thù của từng ngành, các chỉ số tài chính sẽ được lựa chọn để đưa vào đánh giá. Việc định giá sẽ được so sánh, đối chiếu với các công ty cùng ngành, sau đó sẽ điều chỉnh tăng (premium) hoặc giảm (discount), phụ thuộc vào tình hình cụ thể của mỗi doanh nghiệp dựa trên biên lợi nhuận, thị phần,…

5. Bắt đầu đàm phán: Dựa trên mô hình định giá được thiết lập, doanh nghiệp sẽ tiến hành thương lượng với công ty mục tiêu để đạt được thỏa thuận chung về mức định giá.

6. Tiến hành thẩm định (Due Diligence): Quy trình này liên quan đến việc kiểm tra chi tiết chứng từ, sổ sách để đánh giá doanh nghiệp. Đây là giai đoạn cần nhiều nhân lực, thế nên đội ngũ M&A nội bộ (thông thường là khoảng 10 nhân sự) sẽ không đủ để đáp ứng được khối lượng công việc. Ngoài ra, giai đoạn này còn liên quan đến nhiều thủ tục pháp lý, do vậy doanh nghiệp sẽ thuê dịch vụ từ các công ty kiểm toán như Big4.

7. Ký kết hợp đồng.

Tùy thuộc vào sự phức tạp của từng thương vụ và mức độ sẵn sàng của nguồn lực M&A nội bộ, điều đó sẽ quyết định giai đoạn nào chỉ cần sự tham gia của nội bộ, cũng như khi nào cần thêm sự hỗ trợ từ các dịch vụ thuê ngoài.

Anh vui lòng chia sẻ thêm về lộ trình nghề nghiệp để trở thành Corporate Strategy Manager là gì?

Dựa trên kinh nghiệm của tôi, có ba cột mốc trên hành trình trở thành Corporate Strategy Manager như sau:

• Khởi điểm là vị trí Nhân viên phân tích (Analyst) trong khoảng thời gian 2 – 3 năm. Công việc chủ yếu là thu thập dữ liệu và nghiên cứu thị trường. Vị trí này sẽ giúp các bạn tích lũy kiến thức để hiểu ngành và làm nền tảng tiến đến cột mốc nghề nghiệp kế tiếp.

• Tiếp theo là vị trí Nhân viên phân tích cấp cao (Senior Analyst) cần thời gian tích lũy kinh nghiệm làm việc thêm 2 – 3 năm. Ở vai trò này, bạn sẽ quản lý một nhóm khoảng 2 – 3 bạn nhân viên phân tích (Analyst) và thực tập sinh (Intern) nhằm kiểm tra tính chính xác của dữ liệu, đồng thời tham gia xây dựng mô hình đánh giá doanh nghiệp.

• Cuối cùng là vị trí Corporate Strategy Manager cần tích lũy kinh nghiệm thêm 5 – 6 năm. Manager là người “đứng mũi chịu sào” để dẫn dắt thương vụ. Vì thế, bên cạnh việc chịu trách nhiệm chính lãnh đạo đội nhóm và xây dựng mô hình định giá, bạn còn gặp gỡ với các đối tác bên ngoài doanh nghiệp trong suốt thời gian diễn ra thương vụ. KPIs chính để đánh giá hiệu quả làm việc của Corporate Strategy Manager dựa trên việc có chốt được thương vụ và giá trị của thương vụ. Với mỗi thương vụ được chốt, Corporate Strategy Manager sẽ được thưởng với tỷ lệ nhất định trên giá trị của thương vụ đó.

Theo anh, đâu là nền tảng về kiến thức để bắt đầu theo đuổi công việc Corporate Strategy?

Chuyên môn về tài chính là cơ sở tiên quyết để bắt đầu hành trình đến vị trí Corporate Strategy Manager. Nếu không có kiến thức nền tảng về tài chính, bạn sẽ gặp khó khăn trong việc lập các mô hình định giá. Các bạn có thể trau dồi và nâng cao kiến thức của mình thông qua chứng chỉ CFA. Ngoài ra, văn bằng MBA sẽ giúp bạn có thêm kiến thức bao quát về kinh doanh, vì nếu muốn tiến xa hơn trong ngành này thì chỉ có kiến thức về Tài chính là chưa đủ.

Dân Tài chính học gì #2: CFA - Những điều bạn cần biết về tiêu chuẩn “vàng” của giới đầu tư tài chính

Đối với các bạn không có chuyên môn tài chính nhưng sở hữu kinh nghiệm làm việc ở lĩnh vực tư vấn, cũng như có hiểu biết về ngành và biết xây dựng mô hình cơ bản vẫn có thể chuyển sang mảng Corporate Strategy. Điều quan trọng là các bạn cần tiếp tục thực hành, nhằm nâng cao kỹ năng xây dựng mô hình định giá trong khoảng thời gian 1 - 2 năm.

Các kỹ năng cần có để làm tốt công việc này là gì?

Theo tôi, có 2 nhóm kỹ năng quan trọng để làm tốt công việc Corporate Strategy:

• Kỹ năng cứng bao gồm nghiên cứu thị trường và xây dựng mô hình định giá. Hai kỹ năng này bạn có thể trau dồi thông qua việc thực hành nhiều và tích lũy dần trong quá trình làm việc.

• Kỹ năng mềm quan trọng nhất là quản trị mối quan hệ với đối tác (stakeholder management). Đây là kỹ năng đặc biệt quan trọng, do khi bước lên vị trí càng cao thì số lượng đối tác bên trong và bên ngoài doanh nghiệp cần quản lý ngày càng nhiều. Khi xác định được các đối tác quan trọng, hiểu được mối quan tâm và tích cách của họ, bạn sẽ biết cách thúc đẩy quá trình làm việc được diễn ra thuận lợi và hiệu quả hơn.

Cơ hội và thách thức của công việc Corporate Strategy Manager là gì thưa anh?

Nói về cơ hội, công việc Corporate Strategy đã giúp tôi có được kiến thức đa ngành. Một số ngành tôi còn được tích lũy kiến thức chuyên sâu khi trực tiếp tham gia vào giai đoạn sau M&A như tái cơ cấu, hoặc xây dựng chiến lược vận hành. Với kiến thức và kinh nghiệm tại bộ phận Corporate Strategy, bạn có thể chuyển sang các tổ chức tài chính khác như investment banking, consulting, private equity hoặc venture capital.

Quỹ đầu tư mạo hiểm

Tiếp theo, quá trình làm việc và tương tác với rất nhiều đối tác ở đa lĩnh vực và chuyên môn giúp tôi nâng cao năng lực đánh giá đối tác. Do đó, tôi có thể đưa ra quyết định lựa chọn và hợp tác với những đối tác phù hợp.

Đi kèm với cơ hội là thách thức khi bạn phải làm việc trong môi trường áp lực cao. Điều đó đòi hỏi bạn cần có kỹ năng quản lý áp lực, thời gian và đội nhóm để hoàn thành công việc được đặt ra.

Xin cảm ơn những chia sẻ hữu ích từ anh Nam Anh!

"Passport to Finance” là chuỗi bài chia sẻ từ các chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tài chính. ProFin.vn hy vọng loạt bài này sẽ là “tấm hộ chiếu” giúp các bạn có được định hướng nghề nghiệp vững chắc, đồng thời có thêm tự tin để chắp cánh đến thế giới Tài chính thú vị và đầy màu sắc.

Xem thêm các bài viết cùng chuỗi bài tại: https://www.profin.vn/tag/passport-to-finance/

Theo: Ngọc Phương / ProFin.vn

Chứng chỉ FRM là gì? Mức độ phổ biến và uy tín ra sao?

FRM (Financial Risk Manager) là chứng chỉ hành nghề quốc tế dành cho các chuyên gia làm việc trong lĩnh vực quản trị rủi ro tài chính. FRM được cấp bởi GARP (Global Association of Risk Professionals) - một tổ chức toàn cầu được thành lập vào năm 1996. Theo công bố của GARP, tổ chức hiện đang có hơn 200.000 hội viên trên toàn cầu đến từ 190 quốc gia khác nhau.

Bên cạnh FRM, GARP còn cấp một chứng chỉ hành nghề quốc tế khác là SCR (Sustainability and Climate Risk) - dành cho các chuyên gia quản trị rủi ro về các vấn đề liên quan đến sự bền vững, cũng như biến đổi khí hậu. Theo kết quả khảo sát từ GARP, 85% trong số 943 người đang học FRM cho biết họ sẽ cần những kiến thức liên quan đến SCR trong tương lai.

Về thời gian và địa điểm thi, kỳ thi FRM diễn ra vào tháng 8 và tháng 11 hàng năm. Tại Việt Nam, kỳ thi được tổ chức tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Thí sinh có thể truy cập vào trang web của GARP để đăng ký thi cũng như cập nhật thông tin liên quan tại đây.

Về điều kiện sở hữu chứng chỉ FRM, thí sinh phải đáp ứng được hai yêu cầu sau:

• Thi đậu cả hai phần thi FRM.

• Có ít nhất 2 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực quản trị rủi ro tài chính.

Sau khi đạt được chứng chỉ FRM, GARP khuyến khích nên hoàn thành 40 giờ học đào tạo chuyên môn liên tục trong mỗi chu kỳ 2 năm, nhằm duy trì và cập nhật thông tin mới nhất liên quan đến quản trị rủi ro tài chính.

FRM - “Chứng chỉ vàng” trong lĩnh vực quản trị rủi ro tài chính

Theo phân tích từ Investopedia, trong bối cảnh thị trường tài chính liên tục thay đổi, nhu cầu tuyển dụng các chuyên gia quản trị rủi ro đang ngày càng tăng lên. Trong khi đó, FRM được xem là chứng chỉ hành nghề quốc tế hàng đầu về lĩnh vực quản trị rủi ro tài chính.

Đáng chú ý, trong khi CFA được xem là “tiêu chuẩn vàng” của giới đầu tư, FRM cũng được đánh giá tương tự trong lĩnh vực quản trị rủi ro tài chính. Vì chứng chỉ CFA bao gồm lượng kiến thức khá bao quát về nhiều khía cạnh trong ngành tài chính và chủ yếu liên quan đến phân tích tài chính, còn lượng kiến thức thuộc chương trình thi FRM tập trung chủ yếu vào quản trị rủi ro tài chính, bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro thanh khoản,... Do vậy, nếu có định hướng gắn bó lâu dài với lĩnh vực quản trị rủi ro, FRM là lựa chọn thích hợp dành cho bạn.

Dân Tài chính học gì #2: CFA - Những điều bạn cần biết về tiêu chuẩn “vàng” của giới đầu tư tài chính

Về mức thu nhập, theo kết quả công bố vào năm 2020 của Cục Thống kê Lao động Mỹ, mức lương bình quân hàng năm của cấp bậc quản lý sở hữu chứng chỉ FRM là 134.180 USD. Tại thị trường Việt Nam, dù không có thông tin cụ thể về mức lương khi sở hữu chứng chỉ FRM, song thu nhập bình quân hàng năm của cấp quản lý rủi ro tài chính có thể rơi vào khoảng 40 - 300 triệu VNĐ/năm, tùy vào từng cấp bậc và kinh nghiệm làm việc cụ thể, theo thống kê vào đầu năm 2023 của Manpower.

Cấu trúc đề thi FRM

Như đã đề cập ở trên, đề thi FRM được chia ra làm 2 phần với thời gian thi mỗi phần là 4 giờ, cụ thể như sau:

#1: Phần 1 - 100 câu hỏi trắc nghiệm thuộc 4 chủ đề chính dưới đây:

• Nền tảng quản trị rủi ro (Foundations of risk management): 20%

• Phân tích định lượng (Quantitative analysis): 20%

• Thị trường và sản phẩm tài chính (Financial markets and products): 30%

• Mô hình định giá và rủi ro (Valuation and risk models): 30%

#2: Phần 2 - 80 câu hỏi trắc nghiệm thuộc các chủ đề dưới đây:

• Quản lý và đo lường rủi ro thị trường (Market risk measurement and management): 20%

• Quản lý và đo lường rủi ro tín dụng (Credit risk measurement and management): 20%

• Rủi ro vận hành và khả năng phục hồi (Operational risk and resiliency): 20%

• Quản lý, đo lường rủi ro thanh khoản và rủi ro ngân quỹ (Liquidity and treasury risk measurement and management): 15%

• Quản lý rủi ro và quản lý đầu tư (Risk management and investment management): 15%

• Những vấn đề hiện hành của thị trường tài chính (Current issues in financial markets): 10%

*Lưu ý: Thí sinh có thể tìm thấy một số tài liệu hữu ích cho việc học tập, luyện thi chứng chỉ FRM tại trang web chính thức của GARP.

Tỷ lệ thi đậu FRM ra sao?

Khoảng 6 tuần sau khi làm bài thi, thí sinh sẽ nhận được kết quả qua email.  GARP không công bố thang điểm cụ thể cho từng phần thi mà chỉ trả kết quả là đậu hoặc rớt. Theo kết quả vào đợt thi tháng 11/2022 do GARP công bố, tỷ lệ thi đậu của phần 1 là 50% và phần 2 là 59%. Bạn có thể xem thêm tỷ lệ thi đậu cả hai phần FRM của các năm vừa qua tại hình ảnh dưới đây. Ngoài ra, bạn cũng có thể tham khảo thông tin thống kê của trang 300 Hours tại đây.

Dân Tài chính học gì là chuỗi bài viết cung cấp cái nhìn tổng quan về các chứng chỉ hành nghề quốc tế, khóa học dành cho sinh viên và nhân sự trong lĩnh vực kế toán - tài chính.

Xem thêm các bài viết cùng chuỗi bài tại: https://www.profin.vn/tag/dan-tai-chinh-hoc-gi/

Theo: Nguyên Nguyễn / ProFin.vn

Trong loạt bài “Hiểu mô hình, tách chi phí ” lần này, ProFin sẽ giới thiệu về mô hình kinh doanh và các loại chi phí mà công ty sản xuất games như Electronic Arts phải gánh.

Electronic Arts (EA) nhà sản xuất game 41 tuổi

EA thành lập năm 1982 tại Redwood City (Mỹ).  Trước khi máy tính và di động phổ biến, console – được gọi dân dã là máy chơi game tại nhà thống trị thị trường giải trí tại nhà. Có mối quan hệ tương hỗ giữa các nhà sản xuất console và nhà phát triển game độc lập vì một bên cần nhiều trò chơi để phục vụ khách hàng và một bên muốn tham gia thị trường mà không cần đầu tư quá nhiều vào phần cứng.

EA định vị là nhà sản xuất game thể thao nên trong gần 3 thập kỷ qua, EA gần như không bỏ sót bất cứ cơ hội nào trên các hệ máy console. Trong giai đoạn từ năm 1983 đến 2010, công ty cung cấp trò chơi cho tất cả các hệ máy console như Atari, Genesis, Nintendo, Play Station (Sony) và Xbox (Microsoft). Cũng trong khoảng thời gian này, EA đã hình thành các tựa game hái ra tiền và duy trì cho đến hiện nay như FIFA (đá bóng), Need For Speed (đua xe), The Sim (nhập vai)…

Năm 2010, công ty đặt chân lên miền đất di động thông qua việc mua lại công ty phát hành game trên di động Chillingo của Anh.  Với 20 triệu tiền mặt thời điểm đó, chỉ 1 năm sau khoảng đầu tư này đem lại lợi nhuận vượt 1 tỷ USD nhờ vào các game online cho EA.

Năm 2011, EA ra mắt Origin, là một nền tảng trực tuyến phục vụ nhóm khách hàng chuyên dùng máy tính để chơi game cạnh tranh với Valve, Steam bằng các tựa game độc quyền như Crysis 2, Dragon Age II… Cũng cùng năm đó, EA mua lại hãng nhà sản xuất game PopCap, cha đẻ của trò chơi Plants vs.Zombie and Bejeweled để gia tăng số lượng mặt hàng trên Origin.

Năm 2013, EA tiếp tục một thương vụ mang tính chiến lược thông qua hợp tác cùng Disney để khai thác độc quyền thương hiệu Star Wars. Tuy nhiên, các rắc rối cũng bắt đầu từ đây. EA khai thác tối đa thương hiệu Star Wars (nhằm tối ưu doanh thu và lợi nhuận do trả phí bản quyền của các sản phẩm thuộc Disney chưa bao giờ rẻ) nên đã gây ra tranh cãi mạnh mẽ trong cộng đồng người chơi vì cho rằng mất đi tính công bằng trong game khi chỉ cần nạp nhiều tiền là thắng. Một trò chơi khác của EA cũng bị lên án tương tự là Battlefront II và nó nặng nề tới mức làm cổ phiếu công ty giảm 8,5% trong một tháng, trực tiếp làm bốc hơi 3,1 tỷ USD định giá.

Năm 2019, EA cho biết sẽ phát hành trò chơi lại trên Steam cho thấy EA Origin không đem lại doanh số như mong đợi. Do các đợt phong tỏa do đại dịch COVID-19 và nhu cầu chơi trò chơi trực tuyến ngày càng tăng, doanh thu của EA đã tăng lên 1,4 tỷ USD trong quý đầu tiên của năm 2020.

EA đã đổi tên cả EA Access và Origin thành EA Play vào ngày 18 tháng 8 năm 2020 nhưng không thay đổi giá đăng ký hoặc các dịch vụ được cung cấp. Tin bất lợi nhất gần đây với EA là năm 2021, Disney thông báo trao quyền khai thác trò chơi Star Wars cho hãng Ubisoft vào năm 2023. Chấm dứt thế độc quyền trong 10 năm của EA với trò chơi này. Tính đến tháng 2 năm 2021, các trò chơi Star Wars của EA đã bán được hơn 52 triệu bản và mang lại doanh thu hơn 3 tỷ USD.

Cơ cấu doanh thu của EA

Trước khi nhắc đến các khoản chi phí, hãy nhìn qua cơ cấu doanh thu của EA thông qua chuỗi giá trị bên dưới.

Doanh thu của EA đến từ 3 mảng chính: Game (Full game download) - doanh thu đến từ các game được tải về trên các nền tảng, các gói tải về (Packaged goods) – ví dụ như trang phục, vật phẩm cho nhân vật hay các phiên bản mở rộng thêm cho trò chơi và Dịch vụ trực tuyến (Live services and other).

Các nền tảng đóng góp vào doanh thu của EA bao gồm kênh sử dụng máy console, kênh PC và kênh mobile. Trong đó, Sony và Microsoft là hai nền tảng chính với đóng góp lần lượt là 33% và 16%. Tỷ lệ này năm 2021 là 36% và 18%.

Báo cáo đến năm tài chính 2022 của EA, lợi nhuận thu về của công ty là 789 triệu USD, tương đương 11% doanh thu thuần. Con số này thấp hơn năm 5% so với cùng kỳ năm ngoái mặc dù doanh thù thuần năm 2022 tăng 24% so với cùng kỳ.

Dưới đây là các khoản chi phí đã lấy đi phần lớn lợi nhuận của EA trong năm 2022.

Chi phí Nghiên cứu và phát triển (R&D) chiếm 31%

Theo EA, chi phí nghiên cứu và phát triển bao gồm các chi phí do xưởng sản xuất của công ty phát sinh như phí nhân sự, chi phí phát triển bên thứ ba, dịch vụ theo hợp đồng, khấu hao…Chi phí R&D cũng bao gồm chi phí liên quan đến nền tảng kỹ thuật số, giấy phép và bảo trì phần mềm. Trong năm 2022, chi phí nghiên cứu công ty tăng 408 triệu USD, tương đương 23% so với năm 2021. Sự gia tăng chủ yếu do gia tăng về nhân sự và tiếp tục đầu tư vào các studio, chiếm hơn một nửa.

Thông thường, các game EA sản xuất phải mất từ 3 đến 5 năm để phát triển. Chính vì thế, họ có xu hướng đầu tư cùng lúc nhiều studio tiềm năng để tối ưu thời gian. Đây là chi phí buộc phải có của bất cứ công ty game nào nhưng mức độ rủi ro của chúng là khá cao, vì không có công thức đảm bảo để thành công.

Điển hình như tháng 2 năm 2019, giá trị cổ phiếu EA giảm 13,3%, mức giảm cao nhất kể từ năm 2008 do thất bại của tựa game Battlefield V. Trò chơi này chỉ bán được chưa tới 1 triệu bản so với mức dự kiến 7,3 triệu bản của công ty. EA sau đó gỡ gạc bằng trò chơi Apex Legends, giúp cổ phiếu tăng 9,6% nhờ thu hút 25 triệu người chơi chỉ sau một tuần, phá vỡ kỷ lục 10 triệu người chơi trong hai tuần của Fortnite.

Chi phí doanh thu chiếm 27%

Chí phí doanh thu, có thể hiểu là chi phí để tạo ra các tựa game ngoài R&D. Chúng bao gồm 9 loại chi phí như sau:

(1) Chi phí tiền bản quyền nhất định cho những người nổi tiếng, giải đấu thể thao chuyên nghiệp, hãng phim, nhà phát triển phần mềm độc lập và các tổ chức khác. Ví dụ như game đá bóng FIFA, EA phải trả phí cho các cầu thủ tham gia tạo hình bằng kỹ thuật máy tính.

(2) Phí nền tảng di động liên quan đến doanh thu di động hay nói cách khác là chi phí hoa hồng để được phân phối trên các nền tảng như Apple Store, Google Play.

(3) Chi phí trung tâm dữ liệu, băng thông và máy chủ liên quan đến việc lưu trữ các trò chơi và trang web trực tuyến.

(4) Chi phí hàng tồn kho.

(5) Phí xử lý thanh toán.

(6) Khấu hao và suy giảm tài sản vô hình nhất định.

(7) Chi phí liên quan đến nhân sự.

(8) Tiền bản quyền sản xuất. Ví dụ như tựa game Star Wars, EA phải trả bản quyền khai thác cho Disney.

(9) Kho bãi và chi phí phân phối. Sản phẩm game đặc thù là có đóng gói thành dĩa CD và phân phối tại các cửa hàng bán lẻ ngoài việc bán online trên các nền tảng của Microsoft, Sony.

Chi phí tiếp thị và bán hàng chiếm 14%

Chi phí tiếp thị và bán hàng bao gồm chi phí quảng cáo, tiếp thị, chi phí liên quan đến nhân sự và chi phí quản lý chung có liên quan, trừ đi các khoản bồi hoàn chi phí quảng cáo đủ điều kiện từ các bên thứ ba.

Chi phí tiếp thị và bán hàng đã tăng 272 triệu USD, tương đương 39%, trong năm tài chính 2022 so với năm tài chính 2021. Sự gia tăng này chủ yếu là do tăng chi tiêu quảng cáo và khuyến mại chủ yếu cho các tựa game di động Battlefield 2042 và Apex Legends. Nói cách khác, để tăng doanh thu buộc phải tăng chi phí bán hàng và tiếp thị.

Chi phí quản lý chung và chiếm 10%

Chi phí chung và hành chính bao gồm nhân sự và các chi phí liên quan đến nhân viên điều hành và hành chính, các phòng ban chức năng như tài chính, pháp lý, nhân sự và công nghệ thông tin (“CNTT”), chi phí chung có liên quan, phí cho các dịch vụ chuyên nghiệp như pháp lý và kế toán, và dự phòng các khoản phải thu.

Kết

Doanh thu hàng tỷ USD nhưng tỷ suất lợi nhuận sau thuế chỉ dao động từ 10% đến 14% là công thức của các công ty sản xuất game như EA nói riêng và ngành công nghiệp game nói chung. Nguyên nhân chính là do các công ty làm game như EA phụ thuộc rất lớn vào các bên cung cấp nền tảng như Sony, Microsoft (hệ máy console), Google, Apple (hệ máy di động).

Chi phí R&D trong ngành này khá cao và phải duy trì hằng năm vì cần các sản phẩm mới để phục vụ thị hiếu khách hàng. Tuy nhiên, khoản chi phí này không đảm bảo cho việc thành công của các sản phẩm game.

Bởi tính khắt nghiệt trong ngành, nên các công ty game như EA có xu hướng tận thu người chơi càng nhiều càng tốt và rất ngại phát triển các sản phẩm mới. Thay vào đó họ sẽ liên tục đưa ra các phần tiếp theo của các tựa game đã thành công hoặc nhượng quyền các thương hiệu đã có đông đảo người hâm mộ.

“Hiểu mô hình, tách chi phí” là chuỗi bài về cấu trúc chi phí theo từng mô hình kinh doanh với những đặc thù riêng, giúp bạn có thêm góc nhìn đa dạng về các loại chi phí và mức độ quan trọng của chúng theo từng giai đoạn tạo nên chuỗi giá trị.

Xem các bài viết khác cùng chuỗi bài tại đây: https://www.profin.vn/tag/hieu-mo-hinh-tach-chi-phi/ 

Theo Đặng Công Sang/ ProFin.vn

Ở bài viết này, Mark L.Frigo - Tác giả sách, giảng viên tại trường Đại học DePaul sẽ chia sẻ những thông tin hữu ích về cách thức định giá chiến lược cho doanh nghiệp.

Định giá chiến lược (strategic ­valuation) là gì? Vai trò đối với doanh nghiệp và startup ra sao?

Frigo cho biết, định giá chiến lược là một quy trình phân tích, định tính, đồng thời dựa trên nền tảng suy luận chặt chẽ để đánh giá đúng giá trị của công ty (hoặc đơn vị kinh doanh). Định giá chiến lược sẽ giúp doanh nghiệp phát triển,  đánh giá những tình huống giả định quan trọng và những yếu tố tác động đến giá trị doanh nghiệp (chẳng hạn như ROI: tỷ lệ hoàn vốn đầu tư, biên lợi nhuận, tỷ lệ tăng trưởng,..) được quy định trong quy trình và mô hình định giá định lượng truyền thống, nhằm đưa ra quyết định tái đầu tư vốn hoặc nguồn lực sẵn có.

ROI

Theo nhận định của Frigo, CFO và bộ phận tài chính nên sử dụng quy trình định giá chiến lược, nhằm phân phối các tài nguyên sẵn có để tạo ra các giá trị dài hạn. Frigo nói thêm, trong một nghiên cứu ông thực hiện cùng với Joel Littman, có rất nhiều đội ngũ quản lý đã vô tình để chi phí tài sản cố định (capital expenditures) và việc phân phối tài nguyên sẵn có tác động đến chiến lược, thậm chí là định hướng của doanh nghiệp. Như vậy, một câu hỏi quan trọng được đặt ra như sau: Chi phí tài sản cố định nên được chú trọng, phân tích nghiêm ngặt như thế nào mới có thể tạo ra những giá trị tài chính dài hạn thông qua các chiến lược của doanh nghiệp?

Hơn nữa, quy trình định giá chiến lược còn giúp doanh nghiệp tránh được những sai lầm thường gặp trong quá trình hoạt động và đặt mục tiêu ngân sách. Cụ thể hơn là tránh đưa ra quyết định đầu tư vốn đi ngược lại với giá trị dài hạn của doanh nghiệp, từ đó rơi vào cái bẫy chỉ tập trung vào những lợi ích ngắn hạn (short-termism). Về bản chất, định giá chiến lược nên là nhân tố tác động đến vốn đầu tư và phân bổ tài nguyên.

Đối với startup hoặc các doanh nghiệp mới, định giá chiến lược được xem như một dạng due diligence (thẩm định chuyên sâu) với mục đích xây dựng đội ngũ chuyên gia trong tổ chức và kỹ năng quản trị, cũng như tạo tiền đề cho việc tạo giá trị của doanh nghiệp trong tương lai. Bên cạnh đó, đối với các quỹ đầu tư mạo hiểm muốn rót vốn vào một công ty mới thành lập, quy trình định hướng chiến lược sẽ mang lại góc nhìn mới mẻ hơn, đồng thời tránh những gián đoạn bởi hệ thống quan liêu khi thành lập doanh nghiệp.

Due diligence

3 bước tiến hành quy trình định giá chiến lược

Định giá chiến lược là một quy trình liên tục với 3 bước như sau:

#1: Phân tích chiến lược (Strategy Analysis)

Ở bước đầu tiên, Frigo đề xuất CFO và các phòng ban liên quan nên sử dụng mô hình chiến lược Return Driven Strategy, nhằm xác định những gì nên làm để tạo giá trị dài hạn bền vững cho doanh nghiệp. Dưới đây là một số yếu tố quan trọng nên được cân nhắc:

• Đặt ra các mục tiêu đáp ứng nhu cầu của khách hàng giúp tạo giá trị: Để làm được điều này, doanh nghiệp nên trả lời được một số câu hỏi quan trọng, chẳng hạn như đâu là những nhu cầu mà khách hàng vẫn chưa được đáp ứng, hoặc những nhu cầu này sẽ tồn tại trong bao lâu và chúng sẽ thay đổi như thế nào?. Những câu hỏi này sẽ giúp doanh nghiệp xác định các giả định quan trọng trong mô hình định giá truyền thống như biên lợi nhuận (profit margin) và khả năng định giá sản phẩm - dịch vụ.

• Xác định đúng đối tượng khách hàng: Tương tự, doanh nghiệp nên luôn tự hỏi rằng các chiến lược hiện tại có nhắm đến đúng đối tượng khách hàng mục tiêu hoặc có nhóm đối tượng tiềm năng nào bị bỏ qua hay không. Bên cạnh đó, các phòng ban có liên quan cũng nên thường xuyên theo dõi biến động số lượng khách hàng. Khi lập chiến lược đến đúng nhóm khách hàng, tiềm năng tăng trưởng doanh thu của doanh nghiệp sẽ cao hơn.

• Không ngừng đổi mới sản phẩm - dịch vụ: Nhu cầu của khách hàng sẽ thay đổi theo thời gian, do đó doanh nghiệp nên cân nhắc đổi mới để mang lại trải nghiệm khách hàng tốt hơn, cũng như đáp ứng tốt hơn những nhu cầu mới của họ.

• Sẵn sàng thích ứng và thay đổi trước những biến động: Với bối cảnh có quá nhiều biến động khó lường, CFO nên có chiến lược quản trị và chấp nhận rủi ro, đồng thời nâng cao khả năng nhận thức và nắm bắt mọi cơ hội có thể xuất hiện ngay cả trong điều kiện khó khăn.

• Tạo ra giá trị cho cổ đông và các bên liên quan: Cụ thể hơn, trước khi triển khai một chiến lược, CFO cùng với ban quản lý cấp cao nên cân nhắc những quyền lợi hoặc giá trị bền vững cho cổ đông và các bên liên quan.

• Sứ mệnh doanh nghiệp: CFO và ban lãnh đạo nên phân tích, đánh giá liệu mô hình kinh doanh hiện tại có khả năng vừa thực hiện được sứ mệnh, vừa đảm bảo thu về lợi nhuận ổn định hay không.

#2: Phân tích tài sản vô hình (Intangible Asset Analysis)

Frigo chia sẻ, không phải tất cả tài sản vô hình đều xuất hiện trên bảng cân đối kế toán. Tài sản vô hình được định nghĩa là tài sản không có hình thái vật chất và có khả năng tạo ra lợi ích kinh tế cho tổ chức, chẳng hạn như kỹ năng quản trị, văn hóa xây dựng tri thức và khả năng thích ứng với những biến động khó lường. Dựa theo mô hình chiến lược Return Driven Strategy, tài sản vô hình được xem là tài sản đích thực của doanh nghiệp.

Ở bước này, dưới đây là một số câu hỏi quan trọng cần trả lời:

• Làm thế nào để xác định những tài sản vô hình quan trọng của doanh nghiệp?

• Trong thang điểm từ 1 đến 10, bạn đánh giá hiệu quả của chiến lược nghiên cứu và phát triển (R&D: research & development) đối với việc tạo giá trị tài chính dài hạn ở mức nào?

• Chỉ số năng lực nghiên cứu của công ty bạn là gì? Tham khảo thêm tại bài viết của tác giả Anne Marie Knott: “The Trillion Dollar R&D Fix”.

• Trong thang điểm từ 1 đến 10, bạn đánh giá văn hóa xây dựng tri thức của công ty ở mức nào?

• Liệu doanh nghiệp đã có sẵn những loại tài sản đích thực cần thiết để tăng lợi thế cạnh tranh hay chưa? Đâu là những tài sản đích thực mà doanh nghiệp còn thiếu để đạt được thành công? Làm thế nào để có được loại tài sản đích thực đang thiếu?

#3: Phân tích chiến lược theo vòng đời doanh nghiệp (Strategic Life-Cycle Analysis)

Với bước này, hãy sử dụng vòng đời cạnh tranh (competitive life-cycle) để hiểu được đâu là thời điểm, phương pháp thích hợp để tái đầu tư vào một công ty hoặc đơn vị kinh doanh dựa trên lợi nhuận kinh tế (economic returns) và chỉ số tái đầu tư vốn (capital reinvestment metrics).

CFO Insights #6: 6 yếu tố không thể bỏ qua khi lập chiến lược quản trị rủi ro

Không chỉ vậy, CFO và các phòng ban liên quan cũng cần phân tích cách thức phân bổ của nguồn vốn để tái đầu tư dựa trên mô hình Return Driven Strategy, cũng như những đúc kết hữu ích từ các nhà đầu tư có khả năng tạo ra giá trị dài hạn cho doanh nghiệp. Bạn có thể tham khảo ảnh dưới đây để biết thêm thông tin chi tiết. Ngoài ra, có hai câu hỏi quan trọng ở bước này CFO và bộ phận tài chính cần tìm ra câu trả lời:

• Công ty nên phát triển tài sản ở mảng nào?

• Công ty nên giảm bớt tài sản ở mảng nào?

Nguồn: Mark L. Frigo / Strategic Finance Magazine.

Xem các bài viết khác cùng chuỗi bài tại: https://www.profin.vn/tag/cfo-insights/

An Nguyễn Tô lược dịch và biên tập / ProFin.vn

Thành lập năm 2022, OplaCRM công bố nhà đầu tư chiến lược là công ty GOSU - Nhà sản xuất và phát hành các dịch vụ giải trí trực tuyến liên quan đến game của Việt Nam có hơn 10 năm trong ngành, với 37 triệu người sử dụng trong hệ sinh thái.

ProFin.vn đã có buổi trao đổi với ông Nguyễn Bình Nam - Nhà sáng lập OplaCRM về cách ông thuyết phục nhà đầu tư là công ty có thâm niên trong ngành cùng ngồi chung thuyền với một doanh nghiệp non trẻ như OplaCRM.

Ông có thể chia sẻ mô hình OplaCRM như nguồn thu, tập khách hàng chính, margin trung bình của ngành không?

Mô hình chúng tôi là nền tảng chăm sóc khách hàng theo mô hình SaaS (Software as-a-Service: Phần mềm như một dịch vụ). Lợi thế của mô hình này là chi phí sử dụng dịch vụ co giãn theo nhu cầu của doanh nghiệp.

Lợi nhuận gộp trung bình của các công ty trong ngành này là 70%, gọi là trung bình vì trong năm đầu có thể tốn chi phí bán hàng tiếp thị, thế nhưng khi bước sang năm sau, tức là thời điểm khách hàng gia hạn hợp đồng thì không tốn nhiều chi phí.

Tập khách hàng chính của OplaCRM là các công ty cung cấp sản phẩm - dịch vụ có vòng đời bán hàng dài (bán hàng theo dự án có thời gian từ 1 tháng trở lên). Nhóm khách hàng của chúng tôi chủ yếu là các doanh nghiệp trong ngành máy móc thiết bị, hoá chất, xây dựng…

Đặc điểm của nhóm này là quy trình mua hàng của khách sẽ rất phức tạp. Nguyên nhân là vì giá trị đơn hàng lớn, nhiều doanh nghiệp quyết định nên có một nền tảng chăm sóc khách hàng để biết dự án đang trong giai đoạn nào, làm sao để tác động đến quyết định mua hàng của khách hoặc nếu khách đã từ chối thì bao lâu nên tương tác lại chẳng hạn… Nếu không có hệ thống, doanh nghiệp sẽ không phân tích được dự án cụ thể.

Sau một năm thành lập, chúng tôi đã có 10 khách hàng là các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang sử dụng dịch vụ.

OplaCRM tìm kiếm quỹ đầu tư từ đâu?

Cho đến thời điểm hiện tại, các nhà đầu tư của OplaCRM là nhà đầu tư thiên thần. Trước khi khởi nghiệp, tôi từng là nhân sự cao cấp của Salesforce và Oracle Việt Nam nên tôi gọi vốn từ các mối quan hệ mà họ tin tưởng trong quá trình làm việc với tôi.

Zero to One #5: Nhà đầu tư thiên thần - họ là ai?

Vì sao chọn GOSU? OplaCRM kỳ vọng gì từ quỹ này?

OplaCRM là đơn vị tiên phong tích hợp gamification hay còn gọi là game hoá vào giải pháp CRM (Customer Relationship Management: Quản lý Quan hệ Khách hàng). Chúng tôi tin rằng nhân sự GenZ đang dần trở thành lực lượng lao động chủ đạo ở các công ty, đặc điểm của nhóm này là thích năng động và gắn liền với thói quen chơi game.

Chính vì thế, việc truyền tải các công việc hằng ngày phải có sự khác biệt đối với nhóm đối tượng này, tức là giúp họ thích thú với công việc của mình hơn. Việc nhận các nhiệm vụ hằng ngày có thể sẽ không đến từ cấp trên trực tiếp, mà từ một nhân vật ảo, hoặc việc chấm công ở công ty sẽ thay bằng việc đăng nhập vào game… Về cơ bản, đó là những thứ mang lại niềm vui trong công việc cho họ.

GOSU là lựa chọn hoàn hảo đối với chúng tôi vì đây là công ty có năng lực và kinh nghiệm sản xuất game. Do đó, họ sẽ hiểu được cách sản xuất một tựa game được người sử dụng chấp nhận và yêu thích.

Ở chiều ngược lại, GOSU chọn OplaCRM dựa trên các yếu tố nào?

Đầu tiên là sự đồng thuận. OplaCRM và GOSU đều nhìn nhận rằng GenZ đang trở thành lực lượng lao động chủ đạo trong doanh nghiệp. Vì vậy, cần có cách tiếp cận hiệu quả hơn với nhóm này vì dù rất giỏi, nhanh nhạy nhưng GenZ phần lớn là thiếu tính kiên trì so với các thế hệ trước.

Trong khi GOSU là đơn vị cung cấp khả năng sản xuất game cho OplaCRM, thì chúng tôi cung cấp kiến thức và kinh nghiệm phát triển phần mềm quản lý dành cho môi trường doanh nghiệp. Đây là điều GOSU còn thiếu, không phải vì họ không làm được mà cơ bản đó không phải là cốt lõi kinh doanh của họ. Tiếp theo, chính GOSU cũng cần một giải pháp quản lý nhân lực như vậy cho công ty của họ.

Lần gọi vốn này OplaCRM ở giai đoạn nào? Hình thức gọi vốn là gì thưa ông (equity, debt hay convertible note)?

Vòng hạt giống. Chúng tôi gọi vốn bằng hình thức equity.

Zero to One #1: Các vòng gọi vốn là gì?

Các công ty như OplaCRM được xếp vào mô hình nào và cách tính định giá của nhóm này như thế nào thưa ông? Yếu tố gamification có làm tăng định giá công ty không?

Cho đến thời điểm hiện tại, chúng tôi vẫn đang hoạt động dựa trên mô hình SaaS. Do vậy, định giá nhóm này dựa trên doanh thu và số lượng người sử dụng.

Theo quan điểm của tôi, gamification cũng chỉ là tính năng cộng thêm và giúp có thêm lượng người sử dụng và mang lại thời gian sử dụng dài hơn… cho một nền tảng CRM, chứ không có khả năng tác động hoặc thay đổi mức định giá của OplaCRM.

Với số vốn gọi được, công ty sẽ sử dụng vào mục đích nào?

Chúng tôi sẽ tuyển dụng thêm nhân sự bán hàng và mở rộng sang thị trường Mỹ. Có ba lý do để làm việc này:

Thứ nhất, Mỹ là một thị trường khá cởi mở, doanh nghiệp luôn có xu hướng thử nghiệm các giải pháp mới nếu nó thực sự tăng hiệu quả cho hoạt động kinh doanh của họ.

Thật ra, nhóm khách hàng đầu tiên sẽ được ưu tiên rất cao, bao gồm cả việc tùy chỉnh theo yêu cầu, điều mà chi phí sẽ rất đắt đỏ nếu họ thuê ngoài cho các mục tiêu như vậy.

Thứ hai là tăng nhận diện thương hiệu và thử sức chất lượng sản phẩm. Bởi vì Mỹ là thị trường rất cạnh tranh, nếu đáp ứng được khách hàng ở các thị trường này đội ngũ OplaCRM sẽ có tự tin khi mở rộng các thị trường dễ tính hơn, chẳng hạn như khu vực Đông Nam Á.

Ông nghĩ khi nào OplaCRM sẽ gọi vốn lần tiếp theo và dòng vốn sẽ được dùng vào mục đích nào? Ngoài ra, liệu có rủi ro không khi các tên tuổi lớn trong ngành tham gia tích hợp gamification như OplaCRM?

Hiện tại thì chúng tôi chưa có nhu cầu gọi vốn thêm, tuy nhiên nếu có thì các công ty SaaS trẻ (trung bình dưới 5 năm) sẽ huy động vốn để đầu tư vào sản phẩm và mở rộng thị trường.

Đối với việc các công ty lớn trong ngành, tôi khá yên tâm là họ sẽ không tham gia. Các công ty lớn trong ngành CRM hiện nay đều là các công ty đã lên sàn chứng khoán, vì thế việc thử nghiệm các nhánh sản phẩm mới sẽ là rủi ro vì có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của họ. Mặc dù vậy, cách tốt nhất để bảo vệ mình ở bất cứ thị trường nào là đầu tư sản phẩm và mở rộng thị trường. OplaCRM sẽ không ngoại lệ.

Đâu là các điều khoản mà Nhà sáng lập cần quan tâm khi làm việc với quỹ hoặc nhà đầu tư cá nhân?

Với quan điểm của tôi khi gọi vốn OplaCRM, đó là cùng chung định hướng. Cụ thể hơn, chúng tôi rất chào đón các nhà đầu tư tin rằng gamification là cách làm việc với các thế hệ GenZ và có thể là trẻ hơn nữa, nhóm đối tượng bị ảnh hưởng sâu sắc bởi văn hoá chơi game.

Nếu không có cùng định hướng, việc ra quyết định đầu tư sản phẩm sau này sẽ gặp nhiều khó khăn, do các nhà đầu tư luôn có quyền phủ quyết. Đôi khi doanh nghiệp phải lựa chọn giữa nguồn vốn nhưng khác định hướng và cùng định hướng. Theo nhận định của tôi thì luôn ưu tiên các đối tác tin vào tầm nhìn của chúng tôi.

Xin cảm ơn những chia sẻ hữu ích của ông!

Đọc các bài viết khác cùng chuyên mục tại: https://www.profin.vn/tag/goc-nhin-goi-von/

Xem thêm các bài viết cùng chuyên mục về Startup tại: Zero to One - ProFin

Theo: Đặng Công Sang / ProFin.vn

💡 Tài trợ hàng tồn kho thường được cung cấp dưới hai hình thức, khoản vay và hạn mức tín dụng quay vòng.

Hình thức tài trợ này phổ biến đối với các nhà bán lẻ, bán buôn vừa và nhỏ, đặc biệt với những doanh nghiệp thường có lượng hàng tồn kho lớn.

Hình thức tài trợ này đặc biệt có lợi cho các doanh nghiệp kinh doanh có yếu tố thời vụ, các doanh nghiệp có thể dùng khoản vay để mua tích trữ hàng hóa đáp ứng cho nhu cầu tăng đột biến vào mùa cao điểm.

Theo Investopedia, tài trợ hàng tồn kho (Inventory Financing) đề cập đến khoản vay ngắn hạn hoặc hạn mức tín dụng được cấp cho doanh nghiệp để mua hàng hóa. Những hàng hóa này cũng đóng vai trò là tài sản thế chấp cho khoản vay.

Về bản chất hoạt động tài trợ hàng tồn kho cũng giống như hoạt động vay có tài sản thế chấp. Cụ thể bên đi vay sẽ dùng hàng tồn kho để thực hiện thế chấp cho một khoản vay, thường là ngắn hạn, và đồng ý thanh toán gốc và lãi theo định kỳ như thỏa thuận. Bên cho vay sẽ căn cứ vào tài sản thế chấp mà bên vay đưa ra, tức số hàng tồn kho, để tính số tiền cho vay, cũng như lãi suất và thời hạn khoản vay phù hợp. Bên cho vay cũng có quyền thanh lý hàng tồn kho được dùng làm tài sản đảm bảo để thu hồi nợ, nếu bên vay vi phạm nghĩa vụ trả nợ được quy định trong hợp đồng.

Hình thức tài trợ này phổ biến đối với các nhà bán lẻ, bán buôn vừa và nhỏ, đặc biệt với những doanh nghiệp thường có lượng hàng tồn kho lớn. Những doanh nghiệp chọn tài trợ hàng tồn kho thường do khó tiếp cận được với những hình thức tín dụng có yêu cầu khắt khe về lịch sử tín dụng, đảm bảo bằng các tài sản khác, hoặc khó có khả năng tiếp cận các kênh huy động vốn như trái phiếu, cổ phiếu.

Hàng tồn kho

Phân loại

Tài trợ hàng tồn kho thường được cung cấp dưới hai hình thức, khoản vay và hạn mức tín dụng quay vòng.

Khoản vay: tài trợ hàng tồn kho thường là hình thức vay ngắn hạn, với hình thức giống như một khoản vay thế chấp thông thường có tài sản đảm bảo là hàng tồn kho. Bên cho vay cung cấp cho công ty một số tiền cụ thể. Công ty đồng ý thực hiện các khoản thanh toán cố định hàng tháng hoặc thanh toán toàn bộ khoản vay sau khi hàng tồn kho được bán.

Hạn mức tín dụng quay vòng (Revolving line of credit): Hình thức tài trợ này cung cấp cho doanh nghiệp một hạn mức tín dụng quay vòng, nó cho phép doanh nghiệp có thể tiếp cận với khoản vay bất cứ khi nào, miễn là số tiền không vượt quá hạn mức tối đa.

Điều kiện để tiếp cận tài trợ hàng tồn kho

Để tiếp cận được một khoản vay tài trợ hàng tồn kho, doanh nghiệp phải đáp ứng một số yêu cầu của ngân hàng / tổ chức tín dụng, như:

• Hồ sơ tín dụng tốt: một số ngân hàng có thể sẽ yêu cầu doanh nghiệp phải có lịch sử tín dụng tốt, không có nợ quá hạn hoặc nợ xấu.

• Giá trị hàng tồn kho: doanh nghiệp khi đề nghị vay vốn cũng cần cung cấp cho ngân hàng danh sách hàng tồn kho dự kiến mua, và giá trị của chúng. Doanh nghiệp cũng cần giải thích rõ phương pháp đang áp dụng để tính giá trị hàng tồn kho, như LIFO, FIFO, hay bình quân gia quyền,.

• Kế hoạch kinh doanh: doanh nghiệp cần cung cấp thông tin tổng quan về kế hoạch kinh doanh, cũng như kế hoạch thanh toán khoản vay của mình. Dựa trên kế hoạch, ngân hàng có thể quyết định thời hạn vay, thời điểm trả nợ cũng như đưa ra các quy định về phạt quá hạn thanh toán.

Ngoài ra, các ngân hàng cũng thường cân nhắc tài trợ hàng tồn kho theo từng trường hợp cụ thể, với các yếu tố như:

• Giá trị có thể thanh lý,

• Tính dễ hư hỏng của hàng hóa,

• Thời gian tồn kho trung bình của doanh nghiệp theo chu kỳ kinh doanh,

• Khả năng chống thất thoát hàng tồn kho của doanh nghiệp,...

Giá trị hàng tồn kho

Ưu nhược - điểm của hình thức tài trợ hàng tồn kho

Ưu điểm

Tài trợ hàng tồn kho là một trong những giải pháp giúp doanh nghiệp bổ sung nguồn vốn lưu động, đặc biệt là các doanh nghiệp bán lẻ, bán buôn cỡ vừa và nhỏ, thường khó huy động vốn do thiếu lịch sử tài chính, giá trị doanh nghiệp không cao và tài sản chủ yếu tập trung vào hàng hóa để bán.

Hình thức tài trợ này đặc biệt có lợi cho các doanh nghiệp kinh doanh có yếu tố thời vụ, các doanh nghiệp có thể dùng khoản vay để mua tích trữ hàng hóa đáp ứng cho nhu cầu tăng đột biến vào mùa cao điểm.

Nhược điểm

Các doanh nghiệp mới thành lập hoặc có quy mô vừa và nhỏ có thể chịu áp lực tài chính lớn khi nhận tài trợ hàng tồn kho. Áp lực tài chính có thể lớn hơn với các doanh nghiệp có thời gian tồn kho lâu, vì trong thời gian này, doanh nghiệp vẫn thanh toán lãi và gốc với khoản vay theo thỏa thuận.

Trong một số trường hợp, ngân hàng có thể không giải ngân đủ số tiền cần thiết để mua hàng tồn kho do e ngại rủi ro có thể xảy ra.

Chi phí đi lãi vay có thể cao đối với các doanh nghiệp đang gặp khó khăn về tài chính do ngân hàng đánh giá rủi ro cho khoản vay này thường cao.

Các ngân hàng cũng gặp nhiều rủi ro trong việc quản lý, kiểm soát hàng tồn kho như:

• Khó xác minh giá trị hàng hóa, do hàng tồn kho thường được quản lý bởi doanh nghiệp;

• Hàng tồn kho thường bị hư hỏng hoặc mất giá theo thời gian do lỗi thời,...

• Hàng hóa trong kho cũng thường chịu các rủi ro thảm họa như hỏa hoạn, lũ lụt hay, trộm cắp;...

Rủi ro hàng tồn kho

Nguồn tham khảo

1. https://www.investopedia.com/terms/i/inventory-financing.asp

2. https://www.wallstreetmojo.com/inventory-financing/

Hãy cùng ProFin tìm hiểu mô hình kinh doanh của L’Oreal, một trong những tên tuổi hàng đầu trên thế giới trong lĩnh vực kinh doanh mỹ phẩm để hiểu hơn về cách ông lớn này phân bổ cơ cấu chi phí, góp phần vào hiệu quả chiến lược kinh doanh qua bài viết “Hiểu mô hình, tách chi phí #5”.

Tổng quan về mô hình kinh doanh của L’Oreal

L’Oreal là thương hiệu lâu đời và nổi tiếng trong lĩnh vực sản xuất mỹ phẩm với lịch sử trên 100 năm. Công ty được sáng lập bởi nhà hóa học người Pháp Eugene Schueller vào năm 1909 với xuất phát điểm kinh doanh sản phẩm thuốc nhuộm tóc.
Dựa trên thế mạnh về nền tảng nghiên cứu khoa học và sáng tạo, L’Oreal liên tục cải tiến công nghệ và chất lượng sản phẩm. Công ty này được đánh giá cao nhất về tiêu chí đổi mới sáng tạo trong khảo sát được thực hiện bởi BrandFinance.com năm 2021, với tỷ lệ bình chọn 51% bên cạnh các tên tuổi lớn khác trong ngành như Estee Lauder, P&G, LVMH và Unilever.
Hoạt động kinh doanh của L’Oreal được phân thành 4 ngành hàng chính với độ bao phủ khắp các phân khúc như sau:

• L’Oreal Luxe: gồm các dòng sản phẩm chăm sóc da, trang điểm và nước hoa được định vị ở phân khúc cao cấp và xa xỉ với các nhãn hiệu nổi tiếng như Lancome, Kiehl’s, Valentio, Replica, v.v…. Bên cạnh đó, một số thương hiệu được L’Oreal ký kết thỏa thuận nhượng quyền như Ralph Lauren, Giorgio Armani.

• L’Oreal Consumer: bao gồm đa dạng các dòng sản phẩm phục vụ cho phân khúc mass như chăm sóc da, trang điểm, chăm sóc tóc nhắm vào tập khách hàng có thu nhập tầm trung. Các thương hiệu phổ biến bao gồm L’Oreal Paris, Garnier, Nyx, Maybeline, v.v…

• Active Cosmetics: dòng dược mỹ phẩm dành cho chăm sóc da chuyên dụng gồm các thương hiệu nổi bật như: La Roche-Posay, CeraVe, Vichy, SkinCeuticals, v.v…

• L’Oreal Professional: tập trung vào các dòng sản phẩm chuyên dụng cho tóc được sử dụng ở các hair salon, spa. Danh mục sản phẩm có mặt từ dòng phổ thông đến cao cấp với các thương hiệu như Biolage, L’Oreal Professionnel Paris, Kerastase, Shu Uemura, v.v…

L’Oreal liên tiếp đứng đầu bảng xếp hạng WWP Beauty Inc Top 100 về độ lớn doanh thu trong nhiều năm. Năm 2022, “ông lớn” này tiếp tục ghi nhận mức doanh thu ấn tượng khi cán mốc hơn 38 tỷ Euro (tăng trưởng 18.5% so với tăng trưởng trung bình ngành là 6%). Chi tiết, L’Oreal Luxe đạt doanh số 14,6 tỷ Euro (tỷ trọng 38,3%), L’Oreal Consumer đạt 14 tỷ Euro (tỷ trọng 36,6%), Active Cosmetics đạt 5,1 tỷ Euro (tỷ trọng 13,4%) và L’Oreal Professional đạt 4,5 tỷ Euro (tỷ trọng 11,7%). Lợi nhuận thuần đạt hơn 5,7 tỷ Euro (tăng trưởng 24,1% so với năm 2021).

Chuỗi giá trị của L'Oreal:

Giá thành sản phẩm

Giá thành sản phẩm bao gồm vận chuyển chiếm tỷ trọng 27,6% doanh thu với giá trị 10,6 tỷ Euro. Chi phí này bao gồm:

• Nguyên vật liệu và bao bì: Vì mỹ phẩm được sản xuất từ các hợp chất hóa học, tiếp xúc trực tiếp đến bề mặt da và tóc nên yếu tố về chất lượng và an toàn cho sức khỏe được đặt lên hàng đầu. Người tiêu dùng ngày nay càng thông thái và cẩn trọng hơn trong việc lựa chọn mỹ phẩm. Họ quan tâm đến bảng thành phần nguyên liệu để hạn chế khả năng kích ứng, cho nên chất lượng sản phẩm được các công ty mỹ phẩm lớn như L'Oreal đầu tư và chăm chút cẩn thận. Bên cạnh đó, xu hướng mỹ phẩm có thành phần tự nhiên đang lên ngôi. Đặc biệt, nhóm khách hàng Gen Z quan tâm nhiều hơn đến giá trị bền vững như phát triển sản phẩm và sản xuất trên nền tảng đạo đức (không thí nghiệm trên động vật), sử dụng bao bì tái chế, thân thiện với môi trường.

L’Oreal thực hiện cam kết phát triển bền vững trong chiến lược kinh doanh, vì vậy hơn 80% nguyên vật liệu là thành phần có thể tái tạo và 24% số lượng hóa chất thu mua được sản xuất với quy trình “xanh”. Chi phí nguyên vật liệu đáp ứng tiêu chí phát triển bền vững sẽ cao hơn so với loại thông thường vì doanh nghiệp cần chia sẻ lợi nhuận cho các đối tác trong chuỗi giá.

• Chi phí sản xuất: bao gồm chi phí vận hành và khấu hao nhà xưởng, máy móc thiết bị đóng vai trò quan trọng không kém để duy trì tiêu chuẩn sản xuất cao. Trong 38 nhà máy của L’Oreal trên toàn cầu, 100% nhà máy đạt chuẩn ISO 22716 về cam kết thực hành sản xuất mỹ phẩm chất lượng cao và 97% đạt chuẩn ISO 9001 về Hệ thống quản lý chất lượng. Tiêu chuẩn sản xuất và quản lý chất lượng cao đồng nghĩa với chi phí đầu tư  và chi phí duy trì hệ thống cũng đội lên. Bên cạnh đó, chi phí này còn bao gồm lương thưởng cho bộ phận sản xuất. Với ưu thế về quy mô sản lượng, các chi phí cố định này tính trên từng đơn vị sản phẩm được tối ưu.

• Chi phí vận chuyển: Sau quá trình sản xuất, hàng hóa được chuyển đến các trung tâm phân phối. L’Oreal có tổng cộng 152 trung tâm phân phối trên toàn cầu. Hàng hóa từ các trung tâm này sẽ được chuyển đến các nhà bán lẻ và các đối tác trong hệ thông kênh phân phối. Các kênh phân phối chính của L’Oreal bao gồm: Salon làm tóc, Spa, GT, MT, e-commerce, nhà thuốc, chuỗi bán lẻ chuyên dụng, cửa hàng miễn thuế, cửa hàng bách hóa…

Chi phí quảng cáo và khuyến mãi

L’Oreal có tổng cộng 36 thương hiệu trên toàn cầu. Mỗi thương hiệu nhắm đến từng tập khách hàng khác nhau vì vậy hoạt động quảng cáo của L’Oreal cũng đa dạng và đo ni đóng giày cho từng thương hiệu. Năm 2022, L’Oreal đứng thứ 4 trên thế giới về hoạt động quảng cáo với 75% ngân sách media được chi cho kênh digital. Chi phí quảng cáo và khuyến mãi phát sinh hơn 12 tỷ Euro, chiếm tỷ trọng 31,5% doanh thu. Đây cũng là khoản chi phí lớn nhất mà L’Oreal đã chi cho hoạt động kinh doanh.

Không dừng lại ở nhu cầu chức năng như làm sạch, cung cấp dưỡng chất hay tô điểm, mỹ phẩm còn tác động mạnh mẽ đến nhu cầu xã hội và cảm xúc nhằm gia tăng sự tự tin, thể hiện cá tính và gu thẫm mỹ. Vì vậy, việc mượn hình ảnh và sức ảnh hưởng của các influencer để truyền tải thông điệp của thương hiệu đến nhóm khách hàng mục tiêu được L’Oreal cũng như các công ty trong cùng ngành áp dụng. Cụ thể, theo báo cáo “State of Influence in Asia 22/23” của AmyMind, Thời trang và Làm đẹp là nhóm có mức chi đậm nhất cho Influence Marketing. Ngoài ra, các hoạt động quảng cáo và truyền thông khác như thuê biển quảng cáo ngoài trời, quảng cáo hiển thị ở các trung tâm mua sắm và các sự kiện hoạt náo khác, v.v…

Chi phí khuyến mãi bao gồm hoạt động mua hàng tặng hàng hay tặng các loại vật phẩm (POSM) được triển khai khá phổ biến đối với ngành hàng mỹ phẩm. Chẳng hạn, khi mua bộ 3 món trang điểm của Lancome bạn sẽ được tặng 1 túi đựng mỹ phẩm được thiết kế đẹp mắt. Hoặc, chương trình mua 1 tặng 1 áp dụng cho serum trị mụn La Roche-Posay, v.v… Đặc biệt khi hoạt động e-commerce lên ngôi, các yếu tố về giảm giá và khuyến mãi góp phần thúc đẩy doanh số cũng như gia tăng mức độ trung thành đối với thương hiệu.

Chi phí bán hàng và quản lý chung

Chi phí bán hàng và quản lý chung phát sinh 7 tỷ Euro, chiếm tỷ trọng 18,4% doanh thu. Chi phí bán hàng bao gồm lương, thưởng cho đội ngũ bán hàng và marketing. Vì sự đa dạng về thương hiệu cũng như kênh phân phối nên L’Oreal có đội ngũ nhân sự bán hàng và marketing lớn để vận hành. Hoạt động tư vấn của nhân viên bán hàng được xem là một trong những yếu tố quan trọng góp phần vào tác động vào quyết định mua hàng kênh offline trong ngành hàng mỹ phẩm.
Chi phí quản lý chung bao gồm lương thưởng cho bộ phận quản lý và các phòng ban hỗ trợ như Tài chính – Kế toán, Nhân sự, IT.
Bên cạnh đó, chi phí thuê trụ sở, văn phòng và chi phí thuê cửa hàng cũng được phân bổ vào hạng mục này.

Chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D)

Chi phí R&D tuy chiếm tỷ trọng nhỏ khoảng 3% doanh thu của L’Oreal, tuy nhiên, xét về mặt giá trị 1,1 tỷ Euro là một con số ngân sách khổng lồ so với các đối thủ cùng ngành như Estee Lauder chi 307 triệu USD (khoảng 278 triệu Euro) tương ứng tỷ trọng 1,7% doanh thu, Unilevers chi 908 triệu Euro tương ứng tỷ trọng 1,5% doanh thu. Theo chia sẻ của ông Zehrid Osmani – chuyên gia đầu tư tại quỹ Martin Currie, hoạt động nghiên cứu và phát triển của L’Oreal không chỉ là nền tảng mà còn là lợi thế cạnh tranh giúp tạo rào cản bảo vệ L’Oreal trước các đối thủ khác gia nhập ngành.
L’Oreal đã đăng ký 517 bằng sáng chế vào năm 2021. Với sự dày dạn kinh nghiệm ứng dụng R&D know-how, L’Oreal đã truyền tải thông điệp không ngừng đổi mới sáng tạo với đa dạng thể loại trong chiến lược của từng thương hiệu.
Khi xu hướng trải nghiệm cá nhân hóa lên ngôi, L’Oreal dành ngân sách đầu tư vào khoa học dữ liệu và AI khi hợp tác với Verily để phát triển công nghệ chuẩn đoán tình trạng da cũng như tiến trình lão hóa da.

Kết

L’Oreal là một trong những công ty dẫn đầu trong thị trường mỹ phẩm với danh mục thương hiệu khổng lồ phủ khắp các phân khúc. Bên cạnh chất lượng sản phẩm là yếu tố không thể thỏa hiệp thì hoạt động marketing hiệu quả góp phần to lớn vào sự thành công của công ty.
Công ty đạt được quy mô thị trường lớn mang đến ưu thế về chi phí sản xuất. Phần chi phí tiết kiệm được doanh nghiệp tái đầu tư vào hoạt động nghiên cứu, cải tiến sản phẩm và quy trình kinh doanh. Các lợi thế cạnh tranh được củng cố góp phần nâng cao giá trị và hiệu quả kinh doanh của L’Oreal.
Những thương hiệu mới muốn gia nhập ngành cần tuân theo “luật chơi” về các tiêu chuẩn mà những ông lớn như L’Oreal đã đặt ra. Khi rào cản để gia nhập ngành càng lớn, đặc biệt ở phân khúc đại trà, các công ty muốn khởi nghiệp ngành mỹ phẩm cần tìm lối đi riêng cho mình với phân khúc ngách, phục vụ cho tập khách hàng chuyên biệt hơn (indie brand).

Bài viết có tham khảo từ podcast "Business Breakdown". Các bạn có thể nghe chi tiết tại đường link bên dưới:

“Hiểu mô hình, tách chi phí” là chuỗi bài về cấu trúc chi phí theo từng mô hình kinh doanh với những đặc thù riêng, giúp bạn có thêm góc nhìn đa dạng về các loại chi phí và mức độ quan trọng của chúng theo từng giai đoạn tạo nên chuỗi giá trị.

Xem các bài viết khác cùng chuỗi bài tại đây:https://www.profin.vn/tag/hieu-mo-hinh-tach-chi-phi/

Theo Ngọc Phương/ ProFin.vn

Ở video này, 365 Financial Analyst Tutorials sẽ giải thích về chỉ số thanh khoản, cách ứng dụng trong doanh nghiệp và công thức tính đi kèm ví dụ thực tiễn.

Nguồn: 365 Financial Analyst Tutorials

Chứng chỉ CIA là gì? Mức độ phổ biến và uy tín ra sao?

CIA (Certified Internal Auditor) là chứng chỉ hành nghề được công nhận ở quy mô quốc tế dành cho kiểm toán viên nội bộ. CIA được cấp bởi IIA (Institute of Internal Auditors). IIA được thành lập vào năm 1941 với trụ sở quốc tế tại Florida. Theo công bố của IIA, tính đến năm 2022, họ có hơn 218.000 thành viên trên toàn cầu thông qua 112 chi nhánh quốc tế, cùng với 150 chi hội tại Mỹ, Canada và Caribbean.

Internal Auditor

Bên cạnh chứng chỉ CIA, IIA còn cấp hai chứng chỉ hành nghề quốc tế khác là CRMA (Certification in Risk Management Assurance: chứng chỉ nâng cao dành cho kiểm toán viên có mong muốn làm việc liên quan đến quy trình quản trị rủi ro) và IAP (Internal Audit Practitioner: dành cho sinh viên và kiểm toán mới vào nghề).

Kỳ thi lấy chứng chỉ CIA được tổ chức quanh năm và có thể làm bài thi trực tuyến trên trình duyệt web. Những đợt thi lại được tổ chức vào tháng 2, tháng 6, tháng 8 và tháng 11. Thí sinh có thể truy cập vào trang web của IIA để cập nhật thông tin liên quan đến kỳ thi tại đây.

Dưới đây là những điều kiện cần phải đáp ứng nếu muốn sở hữu chứng chỉ CIA và trở thành thành viên của IIA:

• Bằng Cử nhân hoặc cao hơn.

• 2 năm kinh nghiệm làm việc đối với thí sinh có bằng cử nhân, 1 năm kinh nghiệm đối với các loại bằng cấp cao hơn. Kinh nghiệm làm việc có liên quan đến lĩnh vực kiểm toán nội bộ, kiểm toán tuân thủ hoặc kiểm toán đảm bảo chất lượng.

• Duy trì 40 giờ học đào tạo liên tục (continuing education) mỗi năm để duy trì hiệu lực của chứng chỉ CIA.

Nhiều cơ hội thăng tiến trong ngành kiểm toán khi sở hữu CIA

Thông thường, khi sở hữu chứng chỉ CIA, các nhân sự sẽ lựa chọn làm việc ở phòng ban kiểm toán thuộc cơ quan chính phủ, tổ chức tài chính hoặc các tập đoàn lớn. Nhiệm vụ chính của kiểm toán viên là ghi nhận những sai sót trong quy trình làm việc thuộc nội bộ tổ chức.

Không chỉ vậy, theo phân tích từ Investopedia, nhu cầu tuyển dụng kiểm toán viên đang ngày càng tăng lên do có nhiều sự thay đổi về mặt pháp lý liên quan đến  báo cáo tài chính, thuế doanh nghiệp và M&A (mergers and acquisition). Vai trò của kiểm toán viên nội bộ sẽ tiếp tục có nhiều thay đổi và phát triển, không chỉ giới hạn ở việc ghi nhận những sai sót trong các nhiệm vụ tài chính, mà còn liên quan đến những khía cạnh khác, chẳng hạn như lập kế hoạch kế nhiệm (succession planning).

Về lộ trình thăng tiến, nếu có năng lực chuyên môn tốt và có những kỹ năng mềm khác, việc sở hữu chứng chỉ CIA sẽ mang lại nhiều cơ hội thăng tiến lên các vị trí cấp cao như Phó Chủ tịch (Vice President), Trưởng phòng Kiểm toán (Chief Audit Executive) hoặc Giám đốc (Director).

Bên cạnh công việc kiểm toán, cơ hội nghề nghiệp của thành viên IIA có thể mở rộng sang những lĩnh vực khác của ngành tài chính, chẳng hạn như quản trị rủi ro, quản trị doanh nghiệp, kiểm soát nội bộ, kiểm toán công nghệ thông tin, bảo mật và giáo dục.

Cấu trúc đề thi và tỷ lệ thi đậu CIA

Đề thi CIA gồm có 3 phần, tổng thời gian làm bài thi là 6,5 giờ với 325 câu hỏi trắc nghiệm, cụ thể như sau:

#1: Essentials of Internal Auditing

Thời gian thi: 150 phút (2,5 giờ).

Tổng số câu hỏi: 125 câu trắc nghiệm.

Ở phần này, nội dung bài thi sẽ xuất hiện 6 chủ đề chính được phân bổ như sau:

• Kiến thức nền tảng về kiểm toán nội bộ (Foundation of Internal Auditing): 15%.

• Tính độc lập và khách quan (Independence and Objectivity): 15%.

• Thành thạo về mặt nghiệp vụ và cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp (Proficiency and Due Professional Care): 18%.

• Chương trình cải tiến và đảm bảo chất lượng (Quality Assurance and Improvement programs): 7%.

• Quản trị rủi ro, kiểm soát doanh nghiệp (Governance, Risk Management, and Control): 35%.

• Nguy cơ gian lận (Fraud Risk): 10%.

#2: Practice of Internal Auditing

Thời gian thi: 120 phút (2 giờ).

Tổng số câu hỏi: 100 câu trắc nghiệm.

Nội dung thi chứng chỉ CIA phần 2 bao gồm 4 chủ đề dưới đây:

• Quản lý những hoạt động kiểm toán nội bộ (Managing the Internal Audit activity): 20%.

• Hoạch định điều khoản cam kết hoặc ràng buộc (Planning the Engagement): 20%.

• Thực hiện điều khoản cam kết hoặc ràng buộc (Performing the Engagement): 40%.

• Thảo luận về kết quả các điều khoản và thiết lập quy trình đánh giá (Communicating Engagement Results and Monitoring Progress): 20%.

#3: Business Knowledge for Internal Auditing

Thời gian thi: 120 phút (2 giờ).

Tổng số câu hỏi: 100 câu trắc nghiệm.

Nội dung thi phần này bao gồm 4 chủ đề chính như sau:

• Tính nhạy bén trong kinh doanh (Business Acumen): 35%.

• Bảo mật thông tin (Information Security): 25%.

• Công nghệ thông tin (Information Technology): 20%.

• Quản trị tài chính (Financial Management): 20%.

Để vượt qua kỳ thi lấy chứng chỉ CIA, số điểm phải đạt được tối thiểu là 600/750 cho mỗi phần thi. Những thí sinh không thi đậu sẽ nhận được thông tin phản hồi cụ thể về kết quả đạt được của mỗi phần thi. Điều này góp phần giúp các thí sinh xác định những phần kiến thức vẫn còn chưa vững, nhằm lên kế hoạch ôn tập để đạt được kết quả tốt hơn vào lần thi sau. Đáng chú ý, khác với một số chứng chỉ hành nghề tài chính khác, IIA không giới hạn số lần đăng ký thi lại đối với kỳ thi CIA.

Theo công bố chính thức từ IIA, tỷ lệ thi đậu toàn cầu của 3 phần dao động trong khoảng 40%-50% (xem chi tiết ở ảnh bên dưới).

Một số lời khuyên hữu ích cho kỳ thi CIA

Andrew Wood - Principal Advisor, Commercial and Institutional Performance tại The Treasury New Zealand chia sẻ, điều đầu tiên anh làm đó là đặt ra mục tiêu học tập cụ thể và hiệu quả. Cụ thể hơn, anh đặt ra mục tiêu lớn nhất là hoàn tất mọi yêu cầu để sở hữu chứng chỉ CIA trong vòng 4 năm.

Sau đó, anh đặt ra các mục tiêu nhỏ hơn, chẳng hạn như tìm kiếm các tài liệu ôn thi hữu ích, cam kết dành ra 12 giờ mỗi tuần để học tập. Với 12 giờ học mỗi tuần, Wood ghi nhận và đánh giá kết quả cho những lần làm bài thi thử của anh. Điều này giúp anh duy trì thói quen chủ động và có trách nhiệm hơn trong việc học tập.

Không chỉ vậy, vào khoảng một ngày trước khi diễn ra kỳ thi chính thức, Wood chỉ dành khoảng 2 giờ đồng hồ để học tập. Thời gian còn lại được tận dụng để nghỉ ngơi và chuẩn bị tinh thần thật tốt. Anh nói thêm, điều quan trọng là phải suy nghĩ tích cực, chuẩn bị cho những câu hỏi bất ngờ có thể xuất hiện trong đề thi, có chiến lược quản lý thời gian làm bài hiệu quả. Ngoài ra, khi làm bài thi, hãy tập trung phân tích câu hỏi và tìm kiếm các đáp án chứa từ khóa quan trọng.

Dân Tài chính học gì là chuỗi bài viết cung cấp cái nhìn tổng quan về các chứng chỉ hành nghề quốc tế, khóa học dành cho sinh viên và nhân sự trong lĩnh vực kế toán - tài chính.

Xem thêm các bài viết cùng chuỗi bài tại:  https://www.profin.vn/tag/dan-tai-chinh-hoc-gi/

Theo: Phong Nguyễn / ProFin.vn tổng hợp.

💡 Trong các thương vụ M&A, việc các bên không thể thống nhất về giá là nguyên do phổ biến nhất dẫn đến các thỏa thuận earnout.

Bên mua thường định giá công ty dựa vào các dữ liệu lịch sử, hay dựa vào tài sản hiện tại của công ty đó, trong khi đó bên bán thường đánh giá cao triển vọng phát triển của công ty, từ đó đưa ra mức giá bán cao hơn.

Theo thỏa thuận, bên mua đồng ý với mức giá cao hơn bằng một khoản thanh toán thêm trong tương lai; có thể bằng tiền mặt, hoặc mua thêm cổ phần, hoặc một hình thức khác; với điều kiện công ty mục tiêu phải đạt được một số mục tiêu nhất định.

Theo Investopedia, thỏa thuận earnout là một loại điều khoản trong hợp đồng M&A, quy định rằng bên bán sẽ nhận được khoản thanh toán bổ sung trong tương lai nếu công ty (bên bán) đạt được một số mục tiêu nhất định.

Thỏa thuận earnout hoạt động như thế nào?

Thỏa thuận earnout thường xuất hiện trong các trường hợp sau:

• Bên mua không đủ khả năng tài chính chi trả cho toàn bộ giá trị thương vụ,

• Bên mua và bên bán không đạt được sự thống nhất về giá cả,

• Bên mua muốn tạo động lực để giữ chân các quản lý cũ của công ty mục tiêu tiếp tục ở lại cống hiến,

• Bên bán là startup đang trong giai đoạn đầu, nhưng có tiềm năng tăng trưởng đáng kể trong tương lai.

Trong các lý do trên, việc các bên không thể thống nhất về giá là nguyên do thường thấy nhất dẫn đến các thỏa thuận earnout. Điều này có thể được giải thích do bên mua thường định giá công ty mục tiêu dựa vào các dữ liệu lịch sử, hay dựa vào tài sản hiện tại của công ty đó, trong khi đó bên bán thường đánh giá cao triển vọng phát triển của công ty mình đang quản lý, từ đó đưa ra mức giá bán cao hơn so với đề xuất của bên mua. Để bù đắp khoảng chênh lệch về giá giữa các bên, một thỏa thuận earnout sẽ được đưa ra đàm phán. Theo thỏa thuận, bên mua đồng ý với mức định giá cao hơn theo đề nghị của bên bán, nhưng sẽ chia nhỏ các khoản thanh toán ra, bên bán chỉ có thể nhận được phần thanh toán thêm nếu công ty mục tiêu có thể đạt được một số chỉ tiêu nhất định như đã thỏa thuận. Phần thanh toán bổ sung có thể là tiền mặt, hoặc mua thêm cổ phần, hoặc một hình thức khác; với điều kiện công ty mục tiêu phải đạt được một số mục tiêu nhất định, theo như cam kết của bên bán.

Ví dụ: Công ty A có mức doanh thu bình quân hiện tại là 30 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế là 3 tỷ đồng. Với kết quả kinh doanh này, một công ty B đồng ý trả 30 tỷ đồng để sở hữu A. Tuy nhiên cổ đông của A tin rằng công ty có triển vọng tăng trưởng doanh thu gấp đôi trong những năm tiếp theo, do đó họ yêu cầu mức giá 50 tỷ. Sau nhiều đợt thương thảo, các bên đi đến một thỏa thuận earnout, theo đó B đồng ý mua lại A với mức giá 50 tỷ đồng, thanh toán trước 30 tỷ đồng, số tiền còn lại sẽ được thanh toán như sau:

• Thanh toán thêm 20 tỷ đồng nếu công ty A đạt được mức doanh thu bình quân bằng hoặc trên 60 tỷ đồng/năm trong vòng ba năm tiếp theo, hoặc

• 10 tỷ đồng nếu công ty A chỉ đạt mức doanh thu bình quân từ 40 tỷ đến dưới 60 tỷ đồng trong ba năm tiếp theo.

• Không có khoản thanh toán bổ sung nào nếu công ty A không đạt mức doanh thu bình quân dưới 30 tỷ đồng trong ba năm tiếp theo.

Cấu trúc một thỏa thuận earnout

Cấu trúc của thỏa thuận earnout hoàn chỉnh thường xoay quanh các điều khoản sau đây:

Tổng giá mua hoặc giá trị thương vụ: trong hầu hết các cuộc đàm phán M&A, vấn đề cơ bản nhất mà các bên cần thống nhất là xác giá trị thương vụ hay định giá công ty. Như đã nói ở trên, bên bán và bên mua thường có cách tiếp cận khác nhau về cách xác định giá cả, ngay cả khi áp dụng cùng một phương pháp định giá. Chẳng hạn như với cùng một phương pháp định giá chiết khấu dòng tiền (DCF), dựa trên những giả định về dòng tiền tương lai của công ty mục tiêu, bên bán thường dự phóng dòng tiền với góc nhìn lạc quan hơn đối với công ty họ đang điều hành; trong khi đó bên mua với góc độ thận trọng, cân nhắc rủi ro có thể xảy ra, do vậy thường đưa ra các dự phóng dòng tiền thấp hơn.

DCF

Khoản thanh toán trước: đây là khoản tiền mà bên mua sẽ chuyển cho bên bán ngay sau khi hợp đồng được giao kết. Thường khoản thanh toán trước sẽ bị giới hạn tối đa bằng mức định giá ban đầu của bên mua đối với công ty mục tiêu.

Khoản thanh toán bổ sung: khoản thanh toán bổ sung sẽ là mục tiêu mà bên bán hướng tới, được tính dựa trên chênh lệch giữa tổng giá trị thương vụ và khoản thanh toán trước.

Thời hạn đạt được mục tiêu: đây là khoản thời gian mà bên bán có để hoàn thành các mục tiêu theo như cam kết ban đầu nếu muốn nhận được các khoản thanh toán bổ sung. Thời hạn này thường giới hạn từ 1 đến 3 năm. Khi xác định thời hạn, các bên cần cân nhắc sao cho bên bán có đủ thời gian để chứng minh rằng công ty có khả năng đạt được mục tiêu. Khoảng thời gian này cũng không nên quá dài, vì sẽ gây ra những rủi ro không kiểm soát được với các bên. Theo một số chuyên gia, thời hạn trung bình các bên có thể cân nhắc là từ 6 tháng đến 2 năm, tùy theo quy mô và lĩnh vực hoạt động của công ty mục tiêu.

Thước đo hiệu suất: là việc các bên sẽ xác định đâu là tiêu chí để đánh giá xem bên bán có hoàn thành mục tiêu hay không. Đây được xem là một bước quan trọng vì nó mang tính quyết định khoản thanh toán bổ sung có được kích hoạt hay không. Không có một quy tắc cụ thể nào cho các thước đo này, các bên hoàn toàn có thể tự do lựa chọn số liệu sao cho phù hợp với mục đích của mình. Theo các chuyên gia, số liệu phổ biến nhất được áp dụng vẫn là các chỉ tiêu về khả năng hoạt động, như EBIT, EBT, EBITDA,...

Một điểm cần lưu ý với việc xác định các thước đo, đó là công ty mục tiêu có bị sáp nhập hoàn toàn vào bên mua hay trở thành công ty con độc lập, điều này ảnh hưởng đến việc theo dõi tách biệt các chỉ tiêu tài chính. Bởi lẽ, nếu công ty mục tiêu trở thành công ty con - hạch toán độc lập - sau thương vụ, các hoạt động và báo cáo tài chính không bị hợp nhất với bên mua, thì việc theo dõi các chỉ tiêu cũng sẽ dễ dàng hơn.

Nguyên tắc kế toán được áp dụng: trong những thương vụ thâu tóm các công ty đa quốc gia, không hiếm trường hợp các bên sử dụng các nguyên tắc kế toán khác nhau. Điều này cũng sẽ ảnh hưởng đến việc theo dõi và ghi nhận các chỉ tiêu tài chính làm thước đo hiệu suất. Do vậy việc xác định ngay từ đầu các nguyên tắc kế toán được áp dụng trong suốt thời hạn của thỏa thuận là một bước đi cần thiết.

Các thỏa thuận về việc quản trị: bao gồm một số điều khoản về việc quản lý công ty mục tiêu trong thời hạn thỏa thuận earnout, như là việc bên bán sẽ đảm bảo duy trì sự tham gia của các nhân sự cấp cao trong bộ máy, hoặc hạn chế một số hành vi bên bán không được phép làm nếu chưa có sự đồng ý của bên mua.

Hình thức đảm bảo thanh toán: bên bán đôi khi sẽ yêu cầu được cung cấp một hình thức đảm bảo cho “khoản thanh toán bổ sung”, như là bảo lãnh của ngân hàng, ký quỹ, hoặc cam kết bằng tài sản,...

Ưu điểm và nhược điểm

Thỏa thuận earnout có thể mang lại lợi ích cho cả bên mua và bên bán trong một thương vụ M&A, chẳng hạn như:

Giảm thiểu rủi ro cho bên mua: vì khoản tiền thanh toán cho thương vụ sẽ phụ thuộc vào kết quả hoạt động của công ty mục tiêu. Nếu công việc kinh doanh không thành công như mong đợi, bên mua sẽ không phải trả thêm khoản chênh lệch.

Giảm gánh nặng tài chính: bên mua sẽ phải trả ít tiền hơn cho thương vụ, đồng thời có nhiều thời gian để thu xếp nguồn tài chính thanh toán cho giao dịch. Nguồn tài chính có thể đến từ chính cổ tức nhận được từ công ty mục tiêu, vì sau khi thỏa thuận có hiệu lực, bên mua đã chính thức sở hữu một phần hoặc toàn bộ công ty mục tiêu. Tuy nhiên ưu điểm này có thể bị hạn chế một phần nếu bên bán yêu cầu bên mua phải cung cấp một hình thức đảm bảo thanh toán như ký quỹ.

Bên bán nhận được nhiều tiền hơn trong thương vụ nếu họ giúp công ty đạt được các tiêu chí tăng trưởng như thỏa thuận.

Hoãn thuế: Các cổ đông của công ty mục tiêu sẽ nhận các khoản thanh toán trong tương lai, sau khi đạt được thu nhập, điều đó có nghĩa là thuế thu nhập liên quan đến bán cổ phần cũng được hoãn lại.

Nhược điểm

Thỏa thuận earnout có một số hạn chế cơ bản, chúng thường hoạt động tốt nhất khi doanh nghiệp được vận hành đúng như kế hoạch tại thời điểm thỏa thuận, và sẽ rất khó cho bên bán nếu muốn thay đổi kế hoạch cho phù hợp với các biến động của thị trường. Mặt khác, bên mua mặc dù lúc này đã nắm số cổ phần chi phối nhưng cũng rất khó để tác động vào công việc điều hành của công ty mục tiêu, bởi những ràng buộc của thỏa thuận earnout. Do vậy, bên mua cũng không thể áp dụng các kế hoạch mà họ cho rằng sẽ có lợi hơn cho triển vọng dài hạn của công ty mục tiêu.

Nguồn tham khảo

1. https://www.investopedia.com/terms/e/earnout.asp

2. https://www.ato.gov.au/forms/guide-to-capital-gains-tax-2022/?anchor=Earnout_arrangements

3. https://news.crunchbase.com/ma/earnout-plan-startup-sale-how-to-use-price/#:~:text=Earnout%20is%20often%20used%20to,post%2Dclosing%20milestones%20are%20met.

4. https://www.indeed.com/career-advice/career-development/earn-outs

5. https://www.toptal.com/finance/mergers-and-acquisitions/structuring-earnouts

Các cuộc khủng hoảng kinh tế và tài chính thường mang tính chu kỳ, chẳng hạn như khủng hoảng bong bóng dotcom (năm 2000 - 2002) hay sự sụp đổ của thị trường tín dụng vào năm 2007-2008. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, những cuộc khủng hoảng tài chính ngày càng có quy mô và mức độ thiệt hại cao, chẳng hạn như đại dịch toàn cầu và cuộc khủng hoảng ngân hàng bắt nguồn từ Silicon Valley Bank (SVB). Như vậy, đội ngũ nhân sự điều hành và hội đồng quản trị làm thế nào để phát triển chiến lược quản trị rủi ro, đồng thời tạo nên giá trị bền vững dài hạn?

Xây dựng chiến lược phục hồi và đánh giá rủi ro

Chiến lược phục hồi (strategic resiliency) tức là lập kế hoạch chiến lược dài hạn về khía cạnh quản trị rủi ro và có sự thống nhất với quy trình đánh giá rủi ro. Môi trường doanh nghiệp vốn vô cùng năng động. Do đó, ban quản lý cần tận dụng mọi cơ hội và kiểm soát những mối đe dọa có thể xuất hiện. Các lĩnh vực chính cần cảnh giác về những rủi ro có thể xảy ra gồm có: chính phủ; những thay đổi về pháp lý, nhân khẩu học, văn hóa, tính chất các ngành nghề và đối thủ cạnh tranh; những đột phá mới mẻ về khoa học và công nghệ. Vì vậy, CFO và các thành viên hội đồng quản trị cần đảm bảo khi sử dụng chiến lược đánh giá và tiếp cận rủi ro, thì liệu họ có thể xây dựng được một môi trường với khả năng phục hồi tốt hay không.

Dennis H. Chookaszian - Giám đốc Điều hành tại Pillarstone Capital kiêm Phó Giáo sư tại Trường Kinh doanh Booth thuộc Đại học Chicago cho biết, trong những năm gần đây, nhiều công ty xây dựng ban quản trị rủi ro riêng, thay vì để trách nhiệm giám sát rủi ro cho phòng ban kiểm toán như trước kia. Ông nói thêm, các doanh nghiệp nên tích hợp quy trình quản trị rủi ro ERM (enterprise risk management). Với quy trình này, hàng năm các doanh nghiệp sẽ tổ chức cuộc họp “think the unthinkable” nhằm thảo luận về những rủi ro mang tính khẩn cấp, cùng với những rủi ro có khả năng xảy ra thấp nhưng lại có mức độ thiệt hại cao.

Tiến hành phân tích chiến lược theo vòng đời doanh nghiệp (strategic life-cycle analysis)

Cụ thể hơn, theo định nghĩa từ Bartley J. Madden - Nhà nghiên cứu độc lập, doanh nghiệp cần phân tích chiến lược theo vòng đời của doanh nghiệp (gồm 4 giai đoạn: khởi nghiệp, tăng trưởng, trưởng thành và suy thoái) (xem chi tiết ở hình ảnh bên dưới) thông qua những yếu tố sau:

• Phân tích hiệu suất tạo ra giá trị dài hạn của công ty trong từng giai đoạn khác nhau thuộc một vòng đời cạnh tranh (competitive life cycle).

• Chiến lược tái đầu tư dựa vào từng  giai đoạn nhất định của vòng đời.

• Những khoản đầu tư tài sản vô hình mang lại nhiều giá trị cho nền kinh tế hiện tại, chẳng hạn như R&D (research and development), công nghệ, thương hiệu và vốn tổ chức (organization capital).

Tùy thuộc vào từng giai đoạn, CFO có vai trò quan trọng trong việc xác định những yếu tố cần thiết giúp công ty tăng trưởng. Không chỉ vậy, CFO cũng là người giúp hội đồng quản trị thấu hiểu về vị thế của công ty trong từng vòng đời chiến lược. Theo nhận định của Chookaszian, mỗi công ty cần liên tục cải tiến và tăng trưởng cho đến khi bước vào giai đoạn trưởng thành.

Kiến tạo giá trị dài hạn cho doanh nghiệp

Theo một nghiên cứu do DePaul Strategic Risk Management Lab thuộc trường Đại học DePaul thực hiện, rào cản lớn nhất trong việc tạo ra các giá trị dài hạn là khi doanh nghiệp theo đuổi chủ nghĩa ngắn hạn (short-termism). Cụ thể hơn, khi chỉ tập trung vào những mục tiêu hoặc dự án mang tính ngắn hạn, doanh nghiệp có thể gặp phải nhiều rủi ro hơn. Đó có thể là bỏ qua những khoản đầu tư tiềm năng mang tính dài hạn, không xây dựng cơ sở hạ tầng thông tin an toàn nhằm hạn chế tình trạng hệ thống xảy ra sự cố, cũng như giảm thiểu nguy cơ về an ninh mạng.

Mark L.Frigo - Tác giả sách, giảng viên tại trường Đại học DePaul cho biết, các doanh nghiệp nên ứng dụng mô hình chiến lược Return Driven Strategy (xem ảnh dưới để biết thêm thông tin chi tiết) để tối ưu hiệu suất và quản trị rủi ro. Ông nói thêm, phần quan trọng nhất của mô hình chiến lược này là tối đa hóa tài sản một cách đạo đức (ethically maximize wealth) nhằm tạo ra những giá trị dài hạn có tính đạo đức, đồng thời hạn chế đầu tư quá nhiều vào các giá trị ngắn hạn.

Trong khi đó, theo nhận định của Chookaszian, hội đồng quản trị của những công ty đại chúng luôn có nhà đầu tư tập trung vào giá trị dài hạn và nhà đầu tư chỉ chú ý đến lợi ích ngắn hạn. Do vậy, mục tiêu của hai nhóm nhà đầu tư này thường có sự mâu thuẫn với nhau. Đối với một số chiến lược mang lại nhiều lợi ích cho việc xây dựng và củng cố các giá trị dài hạn, tuy nhiên việc đầu tư có thể làm giảm số tiền thu được trong ngắn hạn và có thể khiến giá trị cổ phiếu bị sụt giảm. Vì thế, điều quan trọng nhất mà hội đồng quản trị cần làm là quyết định xem nên nỗ lực xây dựng giá trị dài hạn cho công ty, hoặc tập trung đẩy mạnh giá trị cổ phiếu trong ngắn hạn. Nếu hội đồng quản trị không thảo luận hoặc không thống nhất được về vấn đề này thì quy trình ra quy trình ra quyết định sẽ kém hiệu quả.

Tối ưu hệ thống công nghệ để hạn chế rủi ro về an ninh mạng

Những rủi ro về hệ thống an ninh mạng đang được quan tâm ngày càng nhiều trong thời gian gần đây. Dẫu vậy, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa đánh giá việc xây dựng hệ thống công nghệ bảo mật như một chiến lược quan trọng. Điều đó sẽ góp phần gia tăng rủi ro về khía cạnh an ninh mạng.

Theo gợi ý của Chookaszian, một doanh nghiệp nên xây dựng vị trí CISO (Chief Information Security Officer) phụ trách về vấn đề an ninh mạng và báo cáo cho CRO (Chief Risk Officer) hoặc các vị trí C-Levels khác. Nếu như trong hội đồng quản trị có một chuyên gia về lĩnh vực này thì những vấn đề sẽ được chú trọng và giải quyết nhanh chóng hơn. Trong trường hợp không có thành viên nào thuộc hội đồng quản trị có kinh nghiệm về an ninh mạng, doanh nghiệp có thể tìm đến những chuyên gia bên ngoài nhờ cung cấp đầy đủ thông tin về những rủi ro an ninh mạng.

Chú ý đến chiến lược phục hồi và quản trị rủi ro về uy tín doanh nghiệp

Rủi ro về uy tín và hình ảnh là một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình xây dựng, cũng như bảo vệ giá trị của doanh nghiệp. Tuy nhiên, dạng rủi ro này có thể bị tác động bởi những sự kiện và tình huống khó lường. Chookaszian cho biết, trong bối cảnh mạng xã hội phổ biến như ngày nay, uy tín và hình ảnh của doanh nghiệp có thể bị tấn công bởi nhiều yếu tố tưởng chừng như không thể phát sinh trong quá khứ.

Vì thế, mỗi công ty nên có chuyên gia về mạng xã hội hoặc thuê từ bên ngoài nhằm chiến lược đối phó, đo lường và đánh giá hình ảnh, uy tín của doanh nghiệp trên nhiều nền tảng khác nhau. Quan trọng hơn, để hạn chế rủi ro về mặt uy tín và hình ảnh, hội đồng quản trị cần hiểu được những nguyên tắc và giá trị cốt lõi của doanh nghiệp, vì đó là nền tảng xây dựng danh tiếng tốt một cách lâu dài.

Kỹ năng lãnh đạo là yếu tố quan trọng giúp chiến lược thành công

Một chiến lược hoàn hảo sẽ khó đạt được thành công nếu những nhân sự cấp cao thiếu hụt kỹ năng lãnh đạo. Theo Chookaszian, quy trình quản trị rủi ro nên được vận hành bởi hội đồng quản trị, đồng thời xây dựng chiến lược dựa vào giá trị và nguyên tắc của mỗi doanh nghiệp.

Do vậy, những người đứng đầu nên tập trung vào chiến lược dài hạn, cũng như những rủi ro tiềm ẩn mà doanh nghiệp có thể đối mặt trong tương lai. Cụ thể hơn, CEO và CFO nên phối hợp xây dựng một hệ thống đo lường mức độ giảm thiểu rủi ro, đồng thời đánh giá và nâng cao hiệu quả của chiến lược. Bên cạnh đó, CFO có vai trò quan trọng trong quá trình bồi dưỡng những kỹ năng cần thiết về mặt chiến lược cho nhân sự, cũng như trách nhiệm giám sát quy trình quản trị rủi ro.

Nguồn: Mark L. Frigo; Dennis H. Chookaszian / Strategic Finance.

Xem các bài viết khác cùng chuỗi bài tại: https://www.profin.vn/tag/cfo-insights/

Nguyên Nguyễn lược dịch và biên tập / ProFin.vn

Vào thời điểm ban đầu, những người sáng lập công ty thừa nhận việc gọi vốn cho Stringee gặp nhiều trở ngại vì mô hình của họ còn khá mới ở thị trường Việt Nam. Tuy nhiên, việc tiếp tục huy động vốn thành công trong bối cảnh dòng vốn vào các công ty startup bị ảnh hưởng mạnh bởi nền kinh tế thế giới cho thấy sự hấp dẫn nhất định của Stringee.

ProFin.vn đã có cơ hội trao đổi chuyên sâu với ông Nguyễn Bá Luân, Co-Founder kiêm Tổng Giám đốc tại Stringee về mô hình công ty, các rào cản trong ngành, cũng như vấn đề định giá và kinh nghiệm gọi vốn.

Ông có thể chia sẻ về mô hình kinh doanh của Stringee được không?

Chúng tôi gia nhập thị trường từ năm 2017, vào thời điểm đó, mô hình này còn rất mới ở thị trường Việt Nam và Đông Nam Á. Khi ấy, chúng tôi cung cấp API (Application Programming Interface – phương thức trung gian kết nối) cho các đơn vị muốn thực hiện cuộc gọi thông qua ứng dụng di động.

Nói đơn giản, như các ứng dụng gọi xe chẳng hạn, họ cần có tính năng gọi điện, video call như Viber, Facebook Messenger nhưng việc đầu tư như vậy rất mất thời gian và chi phí đầu tư. Do đó, họ chỉ cần tích hợp tính năng gọi điện từ Stringee để giải quyết vấn đề, tuy nhiên đòi hỏi doanh nghiệp phải có đội ngũ kỹ thuật để triển khai.

Cho đến cuối 2018, chúng tôi ra mắt thêm sản phẩm tổng đài chăm sóc đa kênh StringeeX. Các doanh nghiệp chỉ cần đăng ký tài khoản và bắt đầu sử dụng. Điều đó đã khiến quy trình tích hợp trở nên đơn giản hơn rất nhiều.

Với mô hình như vậy thì nguồn thu, tập khách hàng chính của Stringee, cũng như margin trung bình của ngành ra sao vậy thưa ông?

Mô hình chúng tôi là SaaS (Software As a Service – Phần mềm như một dịch vụ).  Tập khách hàng chính vẫn là doanh nghiệp trong ngành ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, vì nhu cầu chăm sóc khách hàng thông qua hình thức gọi điện của nhóm ngành này rất cao.

Về mặt doanh thu, nguồn thu chính của chúng tôi đến từ hợp đồng sử dụng dịch vụ hằng năm với các doanh nghiệp, với biên lợi nhuận gộp rơi vào khoảng 85%.

Stringee kỳ vọng gì từ quỹ DAIWA-SSIAM III thưa ông?

Ở vòng Series A, chúng tôi nhận được đầu tư từ Quỹ đầu tư tăng trưởng Việt Nam DAIWA-SSIAM III. Như đã nói, các công ty chứng khoán và tổ chức tài chính rất cần các công ty cung cấp dịch vụ tổng đài đa kênh hoạt động theo mô hình SaaS, nguyên nhân chính vẫn là vì chi phí linh hoạt.

Không chỉ vậy, các công ty chứng khoán sở hữu mạng lưới khách hàng doanh nghiệp rất lớn. Điều đó có thể hỗ trợ Stringee tiếp cận và bán hàng cho nhóm khách hàng đó.

Kế đến là quỹ DAIWA có nhiều kinh nghiệm về tài chính, cũng như hoạt động M&A, và IPO. Vậy nên chúng tôi tin rằng sẽ hỗ trợ cho Stringee trong tương lai khi có nhu cầu tư vấn các dịch vụ nói trên.

Hình thức gọi vốn của Stringee là gì (equity, debt hay convertible note)?

Hình thức gọi vốn của Stringee là Equity - tức là đổi bằng cổ phần (có thể là cổ phần phổ thông hoặc cổ phần ưu đãi).

Cổ phần ưu đãi

Ở chiều ngược lại, Stringee làm thế nào để thuyết phục nhà đầu tư tin vào chiến lược phát triển công ty?

Yếu tố đầu tiên là chúng tôi có sản phẩm tốt, cũng như đủ năng lực để phục vụ tệp khách hàng lớn và có khả năng mở rộng kinh doanh quốc tế. Yếu tố thứ 2 là Stringee đang đạt được mức tăng trưởng tốt.

Tiếp theo là ở Việt Nam, DAIWA cũng đầu tư vào nhiều công ty như Concung, Ecomobi, Jobhop,.. Những doanh nghiệp này đều có nhu cầu sử dụng các dịch vụ mà Stringee đang cung cấp. Đây là nhóm khách hàng mà DAIWA có thể hỗ trợ kết nối với chúng tôi để sử dụng sản phẩm của Stringee.

Ông có nhắc đến mô hình SaaS, vậy ông có thể giải thích rõ hơn về cách định giá của các công ty theo mô hình này?

Đặc thù của mô hình SaaS là năm đầu tiên phải tốn rất nhiều chi phí, chẳng hạn như chi phí tiếp thị khách hàng, chi phí trợ giá cho khách hàng sử dụng dịch vụ. Cho đến năm thứ 2, khi khách hàng tái ký hợp đồng thì gần như không tốn bất kỳ chi phí nào cả. Khi càng có nhiều khách hàng quay lại thì nguồn thu càng ổn định.

Ngoài ra, một đặc thù khác là các công ty SaaS mất rất nhiều chi phí R&D trong các năm đầu, có thể chiếm đến hơn 40% doanh thu. Chính vì thế, các công ty SaaS tồn tại đủ lâu trên thị trường, cụ thể tầm 6 năm trở đi thì chi phí R&D mới bắt đầu giảm, tuy nhiên vẫn phải liên tục đầu tư sản phẩm.

Cuối cùng, việc định giá công ty trong ngành này còn phụ thuộc vào độ lớn thị trường, dư địa cho các công ty startup phát triển có khả năng tăng trưởng và mở rộng kinh doanh ở cả trong nước và nước ngoài.

Đối với ngành mà Stringee đang tham gia, quy mô thị trường ở Việt Nam khoảng 170 triệu USD, tuy nhiên toàn cầu là khá lớn, lên đến 38 tỷ USD. Bên cạnh đó, ngành này đang có tốc độ tăng trưởng là 30%/năm.

Công ty sử dụng số vốn huy động thành công vào mục đích gì, thưa ông?

Thông thường, đối với các công ty SaaS, họ sẽ đầu tư tiếp tục vào sản phẩm vì đó là rào cản của ngành đối với các doanh nghiệp tham gia sau này. Còn Stringee thì có kế hoạch mở rộng sang Ấn Độ vì quy mô hấp dẫn, giá trị có thể tương đương khoảng 1 tỷ USD. Ngoài ra, chúng tôi cũng tập trung tiếp tục mở rộng tập khách hàng ở thị trường Việt Nam, nhằm gia tăng thị phần trong thời gian tới.

Theo ông, đâu là các điều khoản mà nhà sáng lập cần quan tâm khi làm việc với quỹ?

Theo nhận định của tôi, hai điều quan trọng cần lưu ý là vấn đề định giá doanh nghiệp và số vốn gọi được. Các nhà sáng lập nên cố gắng thương thuyết để đạt được mức định giá gần nhất với con số mình mong muốn.

Định Giá Doanh Nghiệp #1: Để không bị “ngáo giá” - 3 phương pháp định giá công ty mà chủ doanh nghiệp cần biết

Về số vốn huy động được thì vừa đủ là tốt nhất. Vì nếu quá ít thì khả năng cao là startup sẽ không đáp ứng được nhu cầu phát triển sản phẩm, cũng như mở rộng thị trường. Trong khi đó, nếu số vốn gọi được quá nhiều sẽ dẫn đến giảm tỷ lệ sở hữu của các nhà sáng lập. Điều đó sẽ làm giảm động lực trong tương lai.

Điều cuối cùng cũng quan trọng không kém là quyền kiểm soát công ty. Các nhà sáng lập là người hiểu công ty và hiểu ngành nhất. Do vậy, các quyết định đúng đắn nhất phải đến từ những người thấu hiểu công ty một cách toàn diện, chứ không phải từ phía quỹ.

Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!

Đọc các bài viết khác cùng chuyên mục tại: https://www.profin.vn/tag/goc-nhin-goi-von/

Xem thêm các bài viết cùng chuyên mục về Startup tại: Zero to One - ProFin

Theo: An Nguyễn Tô / ProFin.vn

Giới thiệu series:
Du học Tài chính là chuỗi bài thuật lại những trải nghiệm thăng trầm khi đi du học của các chuyên gia người Việt trong lĩnh vực Tài chính.

Ở bài viết đầu tiên của chuỗi bài này, ProFin đã có cơ hội gặp gỡ và trao đổi với anh Đinh Lê Nam Anh. Anh tốt nghiệp cử nhân 2 chuyên ngành Tài chính và Quản trị tại University of Virginia - ngôi trường được xếp thứ 3 trong hệ thống trường công tốt nhất và xếp thứ 25 trong hệ thống trường đại học tốt nhất của Mỹ theo bình chọn của U.S News năm 2022.

Anh có thể chia sẻ thêm về quyết định du học của mình được không? Vì sao anh chọn Mỹ là quốc gia để du học?

Tôi đã được gia đình định hướng du học từ trước, tuy nhiên, cho đến giữa năm nhất Đại học tại Việt Nam, tôi mới thực sự sẵn sàng để bắt đầu hành trình khám phá tri thức ở Mỹ.

Có hai lý do tôi chọn Mỹ làm điểm đến. Thứ nhất, tôi muốn theo học ngành Tài chính vì Mỹ là quốc hội tụ nhiều trường đại học uy tín, cũng như có chất lượng giảng dạy về Tài chính và Kinh doanh hàng đầu thế giới. Thứ hai, tôi có người thân sinh sống ở đây nên việc hòa nhập vào môi trường văn hóa mới sẽ được thuận lợi hơn.

Anh có thể chia sẻ thêm lý do lựa chọn University of Virginia? Đâu là điều cần lưu ý khi nộp đơn ứng tuyển vào đại học này?

University of Virginia có chương trình đào tạo cấp bậc cử nhân được xếp hạng cao trong số các chương trình ở Mỹ nên tôi chọn theo đuổi chương trình này.

Từ kinh nghiệm cá nhân tôi xin chia sẻ như sau, do tôi là người chọn du học tự túc và cũng chưa rõ khả năng xin được học bổng là như thế nào nên tôi cân nhắc rất kỹ khi lựa chọn trường Đại học, nhằm phù hợp với ngân sách và chất lượng giảng dạy được đảm bảo. Các đại học hàng đầu của Mỹ (bao gồm University of Virginia) đều có điều kiện xét tuyển tương đối khó và tỉ lệ chọi rất cao. Một hồ sơ ứng tuyển bao gồm kết quả học tập bậc phổ thông (GPA cao hơn 3.6/4.0 thì mới có khả năng cạnh tranh), các giải thưởng, thành tích học tập và hoạt động ngoại khóa, điểm SAT và các bài luận tiếng Anh theo nhiều chủ đề, thư giới thiệu của giáo viên. Nếu tôi nộp trực tiếp vào chương trình 4 năm của University of Virginia, hồ sơ của tôi phải cạnh tranh với rất nhiều hồ sơ khác của học sinh bản xứ. Hơn nữa, việc thuyết phục trường về năng lực và thành tích học tập tốt của bạn tở chương trình trung học phổ thông Việt Nam là điều không dễ dàng vì những lý do sau đây:

• Các trường phổ thông tại Việt Nam hiếm khi có chương trình được công nhận quốc tế.

• Cách cho điểm và độ khó của chương trình cũng không được chuẩn hóa.

Mặt khác, trường phổ thông tôi theo học là trường Phổ thông Năng Khiếu ĐHQG, nơi vốn hội tụ nhiều học sinh xuất sắc và yêu cầu đối với học sinh cũng cao, nên điểm số thường sẽ không có điểm 9, 10. Vì vậy, tôi đã vạch ra lộ trình đến với University of Virginia thông qua chương trình 2+2 với 2 năm đầu tiên học tại trường Cao đẳng cộng đồng (community college), 2 năm sau mới chuyển tiếp lên Đại học.

Để đủ điều kiện xét tuyển để chuyển tiếp lên University of Virginia, tôi cần chứng minh năng lực thông qua điểm GPA tại trường cao đẳng cộng đồng. Chương trình học tại đây khá “dễ thở” so với chương trình đại học, thậm chí dễ hơn so với chương trình phổ thông của Việt Nam nên việc đạt GPA ở mức cao thậm chí tuyệt đối 4.0 là điều hoàn toàn khả thi. Khó khăn lớn nhất đến từ các môn cần có trình độ tiếng Anh tốt, chẳng hạn như English Composition (sáng tác bằng tiếng Anh).

Một chương trình học tương đối nhẹ nhàng cũng giúp tôi có nhiều thời gian để tham gia các hoạt động ngoại khóa của trường và của vùng, đồng thời xây dựng mối quan hệ tốt hơn với các giáo sư để có được thư giới thiệu (recommendation letter) chất lượng. Từ kinh nghiệm cá nhân của tôi, các bạn có thể cân nhắc con đường học chuyển tiếp qua các trường cao đẳng cộng đồng để giảm áp lực và đến gần hơn với mục tiêu học tại các trường đại học danh giá ở Mỹ.

Anh có gặp khó khăn gì trong quá trình chuyển tiếp lên University of Virginia không?

Quá trình tôi nộp hồ sơ chuyển tiếp lên University of Virginia khá căng thẳng vì phải viết nhiều bài luận cũng như xin thư giới thiệu từ các giáo sư. Trong quá trình viết bài luận, bạn nên biết được mức độ tương thích giữa giá trị của bản thân với giá trị cốt lõi của trường nhằm nâng cao khả năng được nhận. Bài luận cũng cần được đánh giá bởi nhiều người khác nhau nhằm phát hiện các lỗi chính tả, ngữ pháp hay lập luận.

Đối với thư giới thiệu, bạn nên lựa chọn các giáo sư biết rõ về năng lực của bạn để nhờ sự trợ giúp. Bạn có thể làm điều đó bằng cách năng nổ phát biểu trong lớp học, tham gia các câu lạc bộ hoặc trợ giúp trong các dự án của giáo sư đó. Bên cạnh đó, để đảm bảo vào được một ngôi trường tốt, tôi sẽ nộp cùng lúc 4 đến 5 trường đại học hàng đầu khác nhau. Mỗi trường có yêu cầu khác nhau về hồ sơ và chủ đề bài luận. Ngoài ra, một số trường cũng yêu cầu điểm SAT, do vậy, khoảng 6 tháng trước khi đến hạn nộp hồ sơ, tôi cũng dành thời gian ôn tập lại để đạt điểm SAT tốt.

Anh đã đặt ra mục tiêu gì khi bắt đầu quá trình học tại University of Virginia?

Nguyện vọng của tôi sau khi tốt nghiệp tại Mỹ là có thể tìm được công việc trong lĩnh vực tài chính có thể giúp tôi gia hạn visa. Vì vậy, tôi cần đạt được GPA cao để chứng minh năng lực và tăng tính cạnh tranh cho CV.

Anh có thể chia sẻ thêm về tổng quan và những điều thú vị về chương trình học tại University of Virginia?

Tại University of Virginia, tôi lựa chọn thử thách bản thân với hai chuyên ngành Tài chính và Quản trị.

Ngay từ khi còn học ở trường cao đẳng cộng đồng, tôi đã tra cứu thông tin về các môn học có thể được chuyển tiếp hoặc được công nhận tương đương ở University of Virginia. Đây là mô hình Đại học gồm nhiều Trường Đại học nên mặc dù học chính ở Trường McIntire School of Commerce, tôi vẫn có thể đăng ký học các lớp ở các trường khác thuộc University of Virginia như Tài chính Hành vi, Lý thuyết Trò chơi, Kinh tế Vi mô nâng cao, Kinh tế học Lao động, hoặc Lịch sử văn hóa Nhật Bản (thuộc College of Arts and Sciences),…

Bên cạnh đó, với mong muốn có được một trải nghiệm học tập xứng đáng nên tôi đã đăng ký học với các giảng viên giỏi. Những giảng viên này thường giao nhiều bài tập và bài luận cho sinh viên nghiên cứu. Thông thường, tôi tra cứu đánh giá giáo sư trên trang RateMyProfessor để lựa chọn những giảng viên và những lớp mà tôi cho là nên học.

Mặc dù chỉ là cấp bậc cử nhân, cấu trúc chương trình học của University of Virginia khá tương đồng với cấp bậc MBA. Chúng tôi có các lớp bắt buộc phải học và những lớp này liên quan chặt chẽ với nhau và có những bài tập, dự án đòi hỏi kết hợp kỹ năng có được từ 2-3 lớp khác nhau. Tôi cũng có 1 nhóm học tập xuyên suốt từ học kỳ đầu cho tất cả các lớp và 1 dự án/ bài kiểm tra cuối kỳ chung với nhóm này.

Chương trình học có sự tham gia giảng dạy bởi các doanh nghiệp đối tác, và lớp của tôi thì đối tác là Rolls-Royce, nhà sản xuất động cơ máy bay hàng đầu trên thế giới. Đề bài dự án cuối kỳ của chúng tôi được đối tác công bố ở đầu học kỳ. Nội dung liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp đối tác và chúng tôi có nhiệm vụ giúp họ giải quyết vấn đề về khía cạnh thị trường hoặc chiến lược. Buổi bảo vệ dự án cuối kỳ của chúng tôi có sự tham gia của lãnh đạo Rolls-Royce với cương vị giám khảo, với vai trò trực tiếp đặt câu hỏi và chấm điểm cùng với giáo sư của các lớp.

Trải nghiệm của anh khi học cùng lúc 2 văn bằng như thế nào? Anh có thể chia sẻ về bí quyết học tập của mình?

Quá trình học ở University of Virginia của tôi khá áp lực. Nguyên nhân là vì tôi vẫn đăng ký 20 tín chỉ trên một học kỳ giống như khi đi học ở trường cao đẳng cộng đồng. Việc duy trì điểm GPA 4.0 cũng trở nên khó khăn hơn, đặc biệt với các môn học khó. Không chỉ vậy, có một số môn ngoài chương trình học chính tôi đăng ký thêm bị điểm C và D. Tôi đã khá tham vọng khi muốn lấy thêm bằng phụ (minor) môn Kinh tế học ngoài bằng đôi Tài chính và Quản trị.

Khi nhìn lại quá trình học của mình, lời khuyên của tôi là bạn nên cân đối tỷ lệ các môn học có độ khó cao trong chương trình để bảo toàn điểm GPA. Các môn học càng khó càng đòi hỏi mức độ nghiên cứu và làm bài tiểu luận nhiều. Thế nên, khi trong một học kỳ mà bạn lựa chọn nhiều môn khó sẽ làm tăng áp lực về thời gian và điểm số.

Mục tiêu của anh sau khi tốt nghiệp đại học ở Mỹ là gì?

Tôi có định hướng sẽ ở lại Mỹ để làm việc trong lĩnh vực tư vấn doanh nghiệp (consulting). Tuy nhiên, đây là công việc đòi hỏi mức độ cạnh tranh đầu vào khá cao. Các công ty như McKinsey, BCG, Bain hay hoặc một số ngân hàng đầu tư lớn sẽ lựa chọn các sinh viên có điểm GPA thuộc hàng top của trường và được các giáo sư giới thiệu. Ngoài thành tích cá nhân, các công ty tài trợ cho visa H1B còn ưu tiên các ứng viên có mức độ tương đồng về mặt văn hóa, ngôn ngữ để có thể thực hiện dịch vụ tư vấn cho các công ty bản địa hiệu quả hơn.

Sau khi tốt nghiệp, tôi ở lại Mỹ khoảng một năm để làm việc và tiếp tục tìm kiếm công ty có thể đảm bảo cho visa của mình. Tôi làm công việc quản lý tài chính dự án nghiên cứu khoa học và quản lý tài chính của khoa thuộc trường đại học George Washington. Nhiệm vụ chính của tôi liên quan đến việc phân bổ, theo dõi ngân sách và đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn tài trợ cho các dự án của các giáo sư thuộc các khoa của trường. Trong quá trình làm việc, tôi có phát hiện ra các thiếu sót trong quá trình sử dụng tài trợ và giúp các giáo sư sử dụng nguồn tài trợ hiệu quả hơn.

Với đóng góp trong quá trình làm việc, nhà trường đã đồng ý bảo lãnh hồ sơ xin visa H1B của tôi. Tuy nhiên, việc xét duyệt hồ sơ H1B phụ thuộc vào chỉ tiêu hàng năm từ Sở Di trú. Nếu số lượng hồ sơ được nhận nhiều hơn chỉ tiêu, hồ sơ sẽ được chọn theo hình thức xổ số. Điều đó cũng đồng nghĩa với khả năng bạn không được chọn cấp visa và buộc phải về nước cao hơn. Tiêu chí đánh giá để nhận H1B thay đổi theo từng năm nhưng không được công bố cụ thể. Hồ sơ của tôi không được chấp nhận.

Thời điểm tôi nộp hồ sơ xét duyệt thì ngành IT đang lên ngôi, các vị trí tester có khả năng được chấp nhận cao hơn. Nếu tôi muốn tiếp tục ở lại tôi phải học thêm các chứng chỉ IT để làm trái ngành. Có khá nhiều các công ty outsourcing, staffing nhân lực IT cho các cơ quan chính phủ đề nghị đào tạo tôi để trở thành tester hay các mảng khác của ngành IT. Thế nhưng, vì các doanh nghiệp này sẽ đứng ra bảo lãnh hồ sơ, và thu 40% tiền lương sau thuế nên tôi không muốn lãng phí thời gian, cũng như làm giàu cho người khác và quyết định về nước. Từ kinh nghiệm của tôi, có thể thấy việc bạn có xin được visa hay không còn phụ thuộc vào độ “chịu chơi” của bạn và cả yếu tố may mắn nữa.

Nếu có lời khuyên cho các sinh viên chuẩn bị du học Mỹ, anh sẽ chia sẻ điều gì từ kinh nghiệm và trải nghiệm bản thân?

Các bạn nên có định hướng càng sớm càng tốt về ngành học và ngôi trường mình muốn học. Sau đó tìm hiểu các điều kiện tuyển sinh của trường thật kỹ lưỡng, nhằm đặt ra chiến lược hiệu quả để đáp ứng các tiêu chí lựa chọn của trường. Khi bạn có điểm GPA cao và nằm trong top sinh viên có thành tích nổi bật ở trường thì CV của bạn sẽ có tính cạnh tranh cao hơn. Từ đó, cơ hội được làm việc ở các tập đoàn lớn với mức lương cạnh tranh ngay sau khi tốt nghiệp cũng sẽ tăng lên.

Bên cạnh việc học, bạn nên dành nhiều thời gian để mở rộng mối quan hệ, chẳng hạn như tham dự các sự kiện, hội thảo của các giáo sư, các hoạt động dành cho cựu sinh viên (alumni) của trường,... Điều đó giúp bạn nâng cao sự tự tin và mở ra cơ hội để bạn kết nối với các cựu sinh viên khác. Nếu may mắn, đây là sẽ là những người giới thiệu bạn với các công ty mà họ có kết nối cơ hội làm việc, thậm chí là người cho bạn công việc đầu tiên ở Mỹ.

Xin cảm ơn những chia sẻ từ anh Nam Anh!

Theo: Lý Ngọc Phương / ProFin.vn

💡 Trong bối cảnh lạm phát, các thương hiệu có xu hướng sử dụng chiến lược shrinkflation để vừa giảm chi phí sản xuất, vừa giữ nguyên mức giá sản phẩm.

Shrinkflation có thể là một giải pháp ngắn hạn, song sẽ ảnh hưởng đến lợi thế thương mại của doanh nghiệp về mặt dài hạn.

Do vậy, doanh nghiệp nên cân nhắc kỹ trước khi sử dụng chiến lược này nhằm đảm bảo hình ảnh và uy tín của thương hiệu.

Định nghĩa Shrinkflation và ví dụ cụ thể

Investopedia giải thích, shrinkflation được kết hợp bởi hai từ shrink (thu nhỏ lại) và inflation (lạm phát). Đây được xem là một dạng lạm phát ẩn mà không nhiều người chú ý đến. Theo kết quả nghiên cứu bởi Harvard Business School, người mua có xu hướng để ý về giá cả nhiều hơn là kích cỡ. Do đó, các nhãn hàng quyết định giảm đi kích thước (độ chênh lệch không quá lớn so với trước kia) để người mua không dễ dàng phát hiện.

Edgar Dworsky - Nhà sáng lập trang web theo dõi và cập nhật tình hình shrinkflation ở các cửa hàng bán lẻ Mouse Print chia sẻ, trong năm 2022 và 2023, các sản phẩm bị “thu nhỏ” nhiều hơn bao giờ hết. Ông nói thêm, shrinkflation không phải là hiện tượng quá mới mẻ, tuy nhiên trong bối cảnh lạm phát tăng cao, ngày càng có nhiều nhãn hàng sử dụng chiến lược này.

Dưới đây là một số ví dụ cụ thể về shrinkflation:

2 nguyên nhân dẫn đến tình trạng shrinkflation

#1: Chi phí sản xuất tăng cao

Đây chính là lý do đầu tiên khiến các công ty bắt đầu sử dụng chiến lược này. Có không ít yếu tố tác động đến chi phí sản xuất như: thiên tai (hạn hán, lũ lụt,...) khiến mùa màng thất thu, tình hình chính trị hoặc dịch bệnh ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu,... Đối với các loại hàng hóa nhập khẩu, khi giá xăng dầu tăng, hoặc thiếu lao động cũng góp phần khiến giá thành sản phẩm, chi phí vận chuyển hàng hóa bị đẩy lên.

#2: Tính cạnh tranh cao

Theo phân tích từ Investopedia, nhiều thương hiệu đã sử dụng chiến lược này như một cách để giữ vững thị phần. Nếu một dòng sản phẩm có tính đặc thù hoặc có dấu ấn mạnh mẽ trong lòng khách hàng, việc tăng giá không ảnh hưởng quá nhiều đến doanh thu (chẳng hạn như Apple). Tuy nhiên, không phải thương hiệu nào cũng có được vị thế như Apple.

Do đó, theo phân tích của Emily Moquin - Chuyên gia phân tích về F&B, đối với hầu hết các thương hiệu, việc áp dụng chiến lược shrinkflation nhằm giữ giá thành và giảm kích thước sẽ là lựa chọn tốt hơn so với tăng giá trực tiếp.

Doanh nghiệp có nên sử dụng chiến lược shrinkflation?

Trong giai đoạn gần đây, người tiêu dùng đã trở nên cẩn trọng hơn khi mua hàng. Trên các nền tảng mạng xã hội phổ biến như Reddit, Twitter và TikTok, ngày càng có nhiều người dùng chia sẻ hình ảnh, thông tin về các sản phẩm bị “thu nhỏ”. Cụ thể hơn, một bài đăng trên Twitter vào tháng 3/2023 của Aaron Hoyland với nội dung so sánh sự chênh lệch kích thước, khối lượng giữa hai hộp bánh quy Breton đã có hơn 650.000 lượt xem, cùng với lượng bình luận và chia sẻ rất cao. Do đó, doanh nghiệp nên cân nhắc thật kỹ trước khi áp dụng chiến lược “giữ giá, thu nhỏ sản phẩm”, nếu không muốn hình ảnh thương hiệu bị ảnh hưởng tiêu cực.

Bên cạnh đó, theo kết quả báo cáo do Morning Consult thực hiện vào tháng 8/2022, 48% người tham gia khảo sát cho biết họ sẽ tìm đến các thương hiệu khác nếu phát hiện thương hiệu họ đang dùng có dấu hiệu áp dụng chiến lược shrinkflation. Ngoài ra, theo kết quả khảo sát người tiêu dùng Singapore do GlobalData thực hiện vào cuối năm 2022, 90% cho biết họ sẽ chuyển sang mua sản phẩm cùng loại của thương hiệu khác với mức giá thấp hơn.

Không chỉ vậy, việc lạm dụng shrinkflation có thể khiến uy tín của thương hiệu bị ảnh hưởng tiêu cực. Theo nhận định của Tim Hill - Giám đốc Phụ trách Khách hàng trọng yếu (Key Account Director) tại GlobalData, ngày càng có nhiều khách hàng đăng tải trải nghiệm tiêu cực của họ khi mua phải sản phẩm bị “thu nhỏ” lên các nền tảng mạng xã hội. Điều đó có thể khiến dư luận có cái nhìn tiêu cực về nhãn hàng và thương hiệu, cũng như lợi thế thương mại về mặt dài hạn.

Lợi thế thương mại

Trong khi đó, theo quan điểm của Jim Longo - Nhà sáng lập và Giám đốc Chiến lược tại Discuss, việc mua phải sản phẩm shrinkflation có thể khiến khách hàng cảm thấy bị lừa dối. Do vậy, đây là một chiến lược ngắn hạn và không mang lại nhiều lợi ích về mặt dài hạn, bởi vì yếu tố quan trọng nhất để giữ chân khách hàng vẫn là chất lượng sản phẩm.

Bruce Weinstein chia sẻ trên Forbes, động thái khôn ngoan nhất mà doanh nghiệp nên làm là thông báo rõ ràng cho khách hàng, dù có dự định tăng giá hoặc “shrinkflation” sản phẩm. Weinstein cũng đưa ra một ví dụ cụ thể là Domino’s Pizza, vào tháng 1/2022, họ đã thông báo số lượng cánh gà sẽ giảm từ 10 xuống 8 với mức giá cũ là 7,99 USD. Với động thái trung thực đó, Domino’s Pizza sẽ đảm bảo được hình ảnh và uy tín của thương hiệu về mặt dài hạn.

Người tiêu dùng nên làm gì để nhận biết shrinkflation?

Amy Livingston - một cây viết chuyên nghiệp về tài chính cá nhân gợi ý, trước khi thanh toán, hãy cẩn thận kiểm tra bao bì và khối lượng tịnh ghi trên đó. Theo cô, khi một sản phẩm có bao bì mới, hoặc thay đổi hình thức đóng gói (chẳng hạn như chuyển từ tuýp sang hũ), chính là một trong những dấu hiệu của shrinkflation.

Trong khi hình thức bên ngoài của sản phẩm khá dễ nhận biết, việc kiểm tra khối lượng tịnh lại không đơn giản như vậy. Đối với các sản phẩm như bánh kẹo, dầu gội, kem đánh răng,... hầu hết người tiêu dùng không có xu hướng chú ý kỹ đến khối lượng tịnh, chưa kể đến việc chi tiết này thường có diện tích khá nhỏ trên bao bì sản phẩm. Bên cạnh đó, một số sản phẩm tăng kích thước bên ngoài nhưng giảm số lượng sản phẩm bên trong (ví dụ như các bịch bánh snack). Theo Edgar Dworsky, cách duy nhất đó chính là thiết lập thói quen chú ý hơn đến khối lượng tịnh sản phẩm khi mua hàng.

Trong thời điểm kinh tế biến động liên tục, không ít các nhãn hàng đã lựa chọn phương pháp shrinkflation để vừa giữ chân khách hàng, vừa gia tăng lợi nhuận. Suy cho cùng, khách hàng vẫn là người phải chịu thiệt thòi nhất. Tuy nhiên, việc né tránh shrinkflation không hề đơn giản vì các nhãn hàng ngày càng có nhiều mánh khóe khôn ngoan hơn. Chưa kể hiện nay, mọi người có xu hướng mua sắm trực tuyến nhiều hơn, hiện tượng “lạm phát ẩn” này lại càng khó phát hiện hơn nữa.

Vì vậy, người mua hàng nên tránh lãng phí tiền bạc bằng cách mua sắm thận trọng và có chọn lọc. Các cửa hàng tạp hóa - siêu thị, trang thương mại điện tử được thiết kế nhằm khuyến khích khách hàng mua sắm bốc đồng nhiều hơn. Do đó, để tránh tiêu tốn tiền bạc vào những món hàng không cần thiết, bạn nên chuẩn bị sẵn một danh sách các món đồ cần mua trước khi mua sắm. Hành động này sẽ giúp bạn tránh rơi vào tình trạng đi vòng vòng cửa hàng, hoặc lướt từ trang này sang trang khác, cuối cùng là mua sắm hàng đống thứ không có nhu cầu sử dụng trong vô thức.

Chứng chỉ CPA Úc là gì? Mức độ phổ biến và uy tín ra sao?

CPA (Certified Practising Accountant) là chứng chỉ hành nghề được công nhận dành cho các nhân sự làm việc trong lĩnh vực kế toán - kiểm toán. Tại Việt Nam, chứng chỉ CPA được cấp bởi Bộ Tài chính Việt Nam và Viện Kế toán Công chứng Úc (Certified Practising Accountant Australia). Tính đến thời điểm hiện tại, Viện Kế toán Công chứng Úc đã có hơn 170.000 thành viên là các nhân sự kế toán - kiểm toán tại hơn 100 quốc gia, trong đó khoảng 21.000 thành viên đến từ các quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á.

Về phạm vi công nhận, chứng chỉ CPA Việt Nam có hiệu lực tại khu vực Đông Nam Á, trong đó CPA của Úc được công nhận tại hơn 120 quốc gia trên thế giới. Do đó, nếu có dự định làm việc tại những quốc gia nằm ngoài khu vực Đông Nam Á, chứng chỉ CPA Úc sẽ là lựa chọn phù hợp hơn so với CPA Việt Nam.

CPA Úc - Cơ hội nhanh chóng bước vào kỷ nguyên mới của ngành kế toán

Theo Viện Kế toán Công chứng Úc, với sự xuất hiện của hàng loạt công nghệ tân tiến như trí tuệ nhân tạo, máy học (machine learning), tự động hóa,... công việc kế toán đã không còn xoay quanh những chi phí thu chi hàng ngày, mà đang dần chuyển sang các nhiệm vụ mang tính chiến lược, cũng như có tác động lớn hơn đối với doanh nghiệp và xã hội.

Cụ thể hơn, những nhân sự sở hữu chứng chỉ CPA Úc sẽ có cơ hội tiếp cận đến với những công việc kế toán mang tính đổi mới, tiêu biểu như sau:

#1: Kế toán pháp y (Forensic Accountant)

Investopedia giải thích, nhiệm vụ chính của kế toán pháp y là vận dụng những kỹ năng chuyên môn để điều tra và phân tích các hoạt động tài chính của doanh nghiệp hoặc cá nhân. Mục tiêu của kế toán pháp y là tìm ra những bằng chứng liên quan đến các vi phạm tài chính như tranh chấp dân sự, rửa tiền, lừa đảo, hối lộ hoặc tham ô.

Để trở thành kế toán pháp y, chứng chỉ CPA là một yêu cầu bắt buộc. Thông thường, những công ty bảo hiểm, tổ chức tài chính và cơ quan thực thi pháp luật sẽ cần đến vị trí này.

#2: Kế toán bền vững (ESG Accountant)

Giống như tên gọi, kế toán bền vững có vai trò đo lường, phân tích và báo cáo những tác động của doanh nghiệp đối với môi trường và xã hội. Trong bối cảnh ngày càng có nhiều doanh nghiệp kinh doanh dựa trên tiêu chí bền vững, nhu cầu tuyển dụng các kế toán viên thuộc mảng này cũng sẽ ngày càng tăng.

#3: Chuyên viên kế toán quốc tế (International Accounting Specialist)

Khi có nhiều doanh nghiệp đã và đang mở rộng hoạt động kinh doanh sang quy mô toàn cầu, họ sẽ cần một chuyên viên kế toán giúp họ giải quyết những nhiệm vụ phức tạp và mang tính đặc thù. Cụ thể hơn, đó là xử lý các giao dịch xuyên biên giới, hiệp định thương mại toàn cầu (global trade agreements) và các khoản đầu tư nước ngoài.

3 điều kiện để được cấp chứng chỉ CPA Úc

#1: Đáp ứng yêu cầu về mặt học thuật

Thí sinh cần sở hữu bằng cấp được đánh giá tương đương với bằng Cử nhân tại Úc, hoặc ít nhất là 8 tín chỉ tiêu chuẩn (1 năm học toàn thời gian) đối với trình độ sau Đại học. Viện Kế toán Công chứng Úc dựa vào những tiêu chuẩn được ban hành bởi Bộ Giáo dục, Kỹ năng và Việc làm Úc (Australian Department of Education, Skills and Employment), cùng với một số tiêu chuẩn quốc tế khác.

#2: Hoàn thành các môn học thuộc CPA Program

CPA Program của Úc gồm có 6 môn học, bao gồm 4 môn học bắt buộc và 2 môn học tự chọn. Thí sinh sẽ phải hoàn thành mỗi môn học trong một học kỳ hoặc nửa năm và làm bài kiểm tra cuối kỳ. Theo đề xuất từ Viện Kế toán Công chứng Úc, thời gian để hoàn tất CPA Program là 6 năm, tính từ ngày đăng ký thành viên. Thí sinh có thể các môn dưới đây mà không cần theo thứ tự bắt buộc nào. Tuy nhiên, đối với môn Chiến lược Toàn cầu và Kỹ năng Lãnh đạo (Global Strategy and Leadership), thí sinh cần hoàn tất các môn học bắt buộc thì mới được đăng ký học môn này.

4 môn học bắt buộc bao gồm:

• Đạo đức và Quản trị nghề nghiệp (Ethics and Governance)

• Kế toán Quản trị Chiến lược (Strategic Management Accounting)

• Lập Báo cáo Tài chính (Financial Reporting)

• Chiến lược Toàn cầu và Kỹ năng Lãnh đạo (Global Strategy and Leadership)

2 môn học tự chọn trong số 11 môn dưới đây:

• Kiểm toán và Dịch vụ Đảm bảo nâng cao (Advanced Audit and Assurance)

• Các vấn đề kinh doanh đương đại (Contemporary Business Issues)

• Quản trị rủi ro tài chính (Financial Risk Management)

• Kỹ năng ứng dụng công nghệ vào nghiệp vụ tài chính (Digital Finance)

• Quy định và luật về thuế ở Úc (Australia Taxation)

• Quy định và luật nâng cao về thuế ở Úc (Australia Taxation - Advanced)

• Quy định và luật về thuế ở Hồng Kông (Hong Kong Taxation)

• Quy định và luật về thuế ở Malaysia (Malaysia Taxation)

• Quy định và luật về thuế ở Singapore (Singapore Taxation)

• Quy định và luật về thuế ở New Zealand (New Zealand Taxation)

• Quy định và luật về thuế ở Fiji (Fiji Taxation)

Lưu ý: Thí sinh có thể đăng ký tối đa 3 môn học / học kỳ để tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, theo đề xuất từ Viện Kế toán Công chứng Úc, mỗi học kỳ chỉ nên đăng ký một môn, bởi vì thời gian học để đạt kết quả tốt nhất dành cho mỗi môn là 10-15 giờ mỗi tuần.

#3: Đáp ứng yêu cầu về kinh nghiệm và kỹ năng làm việc

Cụ thể hơn, thí sinh đăng ký tham gia kỳ thi CPA Úc phải có ít nhất 36 tháng làm việc toàn thời gian ở các lĩnh vực có liên quan. Được biết, kinh nghiệm làm việc này có thể được tích lũy theo nhiều cách, chẳng hạn như tham gia câu lạc bộ hoặc hoạt động ngoại khóa có liên quan khi còn đi học. Bên cạnh thời gian làm việc, thí sinh cũng cần chứng minh được bản thân sở hữu những kỹ năng lãnh đạo, cũng như những kỹ năng khác về mặt chuyên môn và phát triển bản thân.

Cấu trúc đề thi CPA Úc

Thí sinh cần hoàn thành bài thi trắc nghiệm trong vòng 225 phút (bao gồm thời gian hướng dẫn làm bài, ký thỏa thuận bảo mật, làm khảo sát và 5 phút nghỉ giải lao không báo trước). Nội dung đề thi sẽ bao gồm những kiến thức được học trong CPA Program (đã được liệt kê chi tiết ở phần trên).

Câu hỏi trắc nghiệm trong đề thi CPA Úc được chia thành 4 loại dưới đây:

• Câu hỏi trắc nghiệm tiêu chuẩn: Chỉ có một đáp án đúng duy nhất trong bốn lựa chọn được đưa ra.

• Câu hỏi trắc nghiệm về một case study ngắn: Tương tự như câu hỏi trắc nghiệm tiêu chuẩn, song dạng câu hỏi này chỉ xuất hiện ở các phần có liên quan đến Chiến lược Toàn cầu và Kỹ năng Lãnh đạo (Global Strategy and Leadership).

• Câu hỏi trắc nghiệm với nhiều đáp án đúng: Dạng câu hỏi này có nhiều hơn bốn lựa chọn và thí sinh có thể chọn tất cả đáp án đúng trong số đó.

• Câu trả lời mở rộng: Đối với các câu hỏi liên quan đến Kế toán Quản trị Chiến lược (Strategic Management Accounting) và Lập Báo cáo Tài chính (Financial Reporting), thí sinh sẽ điền đáp án là các con số tính được vào một trang tính trong bài thi.

Theo công bố từ Viện Kế toán Công chứng Úc, để thi đậu kỳ thi CPA, số điểm tối thiểu cần đạt được là 540/900. Bên cạnh đó, Viện Kế toán Công chứng Úc không thường xuyên công bố tỷ lệ thi đậu của CPA Úc như những chứng chỉ hành nghề khác.

Xem các bài viết khác cùng chuỗi bài tại: https://www.profin.vn/tag/dan-tai-chinh-hoc-gi/

Theo: Nguyên Nguyễn / ProFin.vn

Ở bài viết tiếp theo của chuỗi bài "Passport to Finance”, hãy cùng ProFin.vn đến với buổi chia sẻ của anh Nguyễn Dương Anh Khoa - Cựu Chuyên viên Cao cấp Môi giới Chứng khoán tại CTCP Chứng khoán Bản Việt (mới đổi tên thành CTCP Chứng khoán VietCap).

Anh Khoa có thể chia sẻ cơ duyên nào khiến anh đến với công việc này không?

Có 3 cơ duyên khiến tôi lựa chọn con đường này. Đầu tiên là sự ảnh hưởng từ những bộ phim HongKong đối với thế hệ 9x đời đầu như tôi. Vào thời điểm đó, các bộ phim khai thác đề tài hình sự, luật sư hay tài chính có sức hút rất lớn, thậm chí góp phần định hướng nghề nghiệp cho cả một thế hệ.

Cơ duyên thứ hai là khi lựa chọn chuyên ngành đại học. Tại thời điểm tôi thi đại học, điều may mắn là có một ngành học mới được đưa vào có thể đáp ứng được hai trên ba tiêu chí nghề nghiệp của tôi: ngành Luật Tài chính - Ngân hàng - Chứng khoán của trường Đại học Kinh tế - Luật. Trong quá trình học, thời gian học các môn về kinh tế - tài chính gấp đôi bạn cùng lớp, một phần do rớt môn phải học lại (cười). Bây giờ nghĩ lại, việc rớt môn ngày đó lại là bước ngoặt lớn giúp tôi có cơ hội xây dựng lại kiến thức nền tảng về tài chính, giúp tôi có đam mê với nghề này.

Đến năm cuối đại học, tôi lại có được một cơ duyên khác là được thực tập chính thức tại phòng môi giới thuộc công ty Chứng khoán Bản Việt. Đây là một cơ duyên, vì thời điểm đó các công ty chứng khoán không có xu hướng nhận thực tập sinh hay sinh viên mới ra trường như hiện nay. Lúc ấy, vận may của tôi là tìm được người mentor tốt và môi trường làm việc phù hợp, lành mạnh.

Anh có thể cung cấp cho độc giả của ProFin bức tranh tổng quát về công việc của anh được không?

Nhìn chung, môi giới sẽ đóng vai trò là người hỗ trợ khách hàng trong suốt quá trình tham gia vào thị trường chứng khoán, đồng thời được hưởng hoa hồng được trích từ phí giao dịch của khách hàng. Để làm được điều đó, khi mới vào nghề bạn phải bắt đầu tìm kiếm khách hàng, có thể qua hình thức telesale như chúng tôi trước đây, hoặc tận dụng các kênh mạng xã hội như Facebook, TikTok, YouTube,...

Sau khi đã có khách hàng, người môi giới đóng vai trò là người cố vấn, hỗ trợ khách hàng trong các giao dịch bằng cách thu thập thông tin, tư vấn về cơ hội - rủi ro của từng khoản đầu tư. Ngoài ra, chuyên viên môi giới cũng thực hiện các công việc khác, chẳng hạn như đặt lệnh cho khách hàng khi có yêu cầu, hoặc hỗ trợ những khách hàng là cổ đông lớn - khách hàng là người nội bộ của doanh nghiệp công bố thông tin theo quy định của pháp luật.

Khi nhắc đến môi giới chứng khoán, mọi người thường sẽ có một số ngộ nhận về công việc này, quan điểm của anh Khoa về vấn đề này như thế nào?

Đầu tiên là nhiều người cho rằng nghề này có mức thu nhập “khủng”. Tùy từng thời điểm mà điều này có thể đúng hoặc sai. Thu nhập của nghề môi giới chủ yếu đến từ lương cứng và tiền hoa hồng trích từ phí giao dịch của khách hàng. Do đó, thu nhập của người làm môi giới sẽ phụ thuộc khá nhiều vào điều kiện thị trường tại từng thời điểm. Khi thị trường thuận lợi, có nhiều khách hàng giao dịch, thu nhập của một chuyên viên môi giới có thể trên vài chục, thậm chí lên hàng trăm triệu đồng mỗi tháng. Thế nhưng, khi thị trường ảm đạm thì thu nhập có thể chỉ bằng các bạn sinh viên mới ra trường.

Ngộ nhận thứ hai tôi thường thấy mọi người nói là môi giới toàn là lừa đảo. Không thể phủ nhận rằng trong thời gian thị trường bùng nổ hậu COVID-19, có không ít các môi giới thiếu kiến thức lẫn đạo đức phủ sóng khắp mạng xã hội để lừa nhà đầu tư vào các “room tư vấn VIP” hoặc các khóa học làm giàu, thu phí khủng sau đó biến mất không tung tích. Tuy nhiên, tôi tin rằng đây chỉ là một bộ phận nhỏ, chủ yếu mọc lên do thị trường tăng “nóng” và khó kiểm soát. Càng về sau, các quy định về hành nghề sẽ được quản lý chặt hơn, các nhà đầu tư F0 lúc trước cũng đã có kiến thức nhất định, do đó sẽ không còn nhiều cơ hội cho những người môi giới không có đạo đức nghề nghiệp.

Theo anh, đâu là những yếu tố bắt buộc phải có đối với công việc này?

Đầu tiên là kiến thức nền tảng. Đầu tiên phải học về kinh tế vĩ mô, tài chính doanh nghiệp và phân tích đầu tư chứng khoán. Các kiến thức này sẽ được dạy trong các lớp học chứng chỉ hành nghề.

Thứ hai là kỹ năng mềm. Những kỹ năng mềm quan trọng gồm có kỹ năng tìm kiếm khách hàng, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng sử dụng mạng xã hội. Nếu quan sát kỹ, có thể thấy trong thời gian thị trường chứng khoán bùng nổ hậu COVID-19, có nhiều bạn môi giới trẻ mở kênh TikTok, Facebook, Zalo với hàng ngàn người theo dõi, nhờ đó tiếp cận được với lượng lớn khách hàng. Tuy nhiên, trong số đó có không ít những bạn môi giới thiếu chuẩn mực, chủ yếu “lùa gà” là chính. Điều đó đã gây ra không ít tai tiếng trên thị trường. Dẫu vậy, không thể phủ nhận việc sử dụng thành thạo mạng xã hội là một lợi thế rất lớn cho các bạn môi giới trẻ khi hành nghề.

Mấy năm gần đây, tình trạng làm việc trái ngành sau tốt nghiệp khá phổ biến, đối với công việc này thì sao? Ví dụ như một bạn tốt nghiệp trái ngành có thể làm môi giới chứng khoán được không?

Hoàn toàn được. Trên thực tế, không hiếm người học trái ngành đạt được thành công khi chuyển qua làm môi giới. Như đã nói ở trên, công việc môi giới không chỉ đơn thuần là tư vấn tài chính, mà còn có giao tiếp và cố vấn cho khách hàng. Do đó không ít bạn ban đầu học trái ngành, ban đầu chỉ có kỹ năng mềm, nhưng sau đó trong thời gian làm việc đã tự trau dồi kiến thức và thành công trong công việc này. Bản thân tôi cũng có thể xem là một trường hợp trái ngành, bởi vì tôi tốt nghiệp đại học với chuyên ngành luật.

Theo anh Khoa, đâu là những kỹ năng cần phải trau dồi nếu muốn gắn bó dài lâu với công việc này?

Theo tôi, để có thể tồn tại lâu dài với nghề này, bạn cần phải có bốn kỹ năng sau:

Kỹ năng tìm kiếm khách hàng: Đây gần như là yếu tố bắt buộc, không có gì phải bàn thêm, vì muốn tồn tại được với nghề môi giới, đầu tiên bạn cần phải có khách hàng. Để tiếp cận được với những khách hàng tiềm năng, bạn có thể sử dụng nhiều cách, như telesale, gửi email, hay qua các buổi hội thảo, hoặc qua mạng xã hội,...

Kỹ năng giao tiếp: Giao tiếp giỏi và thuần thục sẽ là lợi thế giúp khách hàng có thiện cảm, tin tưởng bạn hơn khi đầu tư.

Kỹ năng phân tích: Đây là một trong những kỹ năng có ảnh hưởng lớn đến khả năng thăng tiến của bạn. Một chuyên viên với khả năng giao tiếp tốt có thể phát triển tệp khách hàng rất rộng, nhưng để thuyết phục được những khách hàng lớn, thì kỹ năng phân tích tốt sẽ đóng vai trò quyết định. Kỹ năng phân tích của môi giới sẽ bao gồm khả năng phân tích về thị trường và các sản phẩm của thị trường, để nhận diện cơ hội và rủi ro khi đầu tư. Kế đến khả năng phân tích đặc điểm và khẩu vị đầu tư của khách hàng, từ đó đưa ra lời khuyên phù hợp.

Cuối cùng là khả năng chịu được áp lực: Áp lực ở đây chủ yếu đến từ hai phía là doanh số và thị trường. Khi thị trường gặp khó khăn thì những áp lực này sẽ tăng theo cấp số nhân. Thậm chí khi thị trường thuận lợi, bạn cũng phải chịu áp lực tăng trưởng doanh số phải ngang bằng hoặc cao hơn mức trung bình.

Có một điều mà không ít bạn trẻ quan tâm, đó chính là lộ trình thăng tiến. Anh Khoa có thể chia sẻ về những yếu tố cần có để thăng tiến nhanh chóng không?

Đối với công việc môi giới, lộ trình sự nghiệp sẽ theo thứ tự sau:

• Chuyên viên

• Chuyên viên Cấp cao

• Trưởng nhóm Môi giới

• Trưởng phòng Giao dịch

• Giám đốc phòng Giao dịch

• Giám đốc khối / vùng

Bắt đầu từ vị trí trưởng nhóm trở lên, công việc chính sẽ là phát triển đội nhóm. Thu nhập chính của người trưởng nhóm trở lên sẽ phụ thuộc nhiều vào thành tích mà nhóm của họ đạt được.

Để tiến lên vị trí cao hơn, bên cạnh khả năng chuyên môn, bạn cần có năng lực quản trị, cũng như khả năng lên kế hoạch ở tầm vĩ mô và dài hạn hơn. Ví dụ, khi còn là chuyên viên, công việc chính của bạn là thuyết phục một lượng khách hàng mở tài khoản. Thế nhưng, khi đảm nhận vị trí cao hơn như Trưởng phòng hoặc Giám đốc khối, nhiệm vụ chính của bạn là làm sao để phát triển đội ngũ nhân viên của mình, cả về số lượng và chất lượng. Thậm chí, việc khó hơn là làm sao để tăng trưởng thị phần trên sàn chứng khoán.

Để làm được điều đó, theo quan điểm của tôi, kiến thức - kinh nghiệm và các mối quan hệ chất lượng là ba yếu tố không thể thiếu. Tuy nhiên, nếu bạn không có nhiều quỹ thời gian nhưng đều muốn phát triển ba yếu tố này, thì lời khuyên của tôi bạn nên đi học vì hai nguyên nhân chính như sau:

• Đầu tiên, bằng cấp vẫn là một yếu tố được nhiều công ty ưa chuộng. Ví dụ, khi đứng trước hai ứng viên có năng lực như nhau cho vị trí giám đốc, một ứng viên có bằng cấp cao hơn sẽ có nhiều cơ hội được chọn hơn người còn lại.

• Thứ hai, trong quá trình học, bạn có thể nâng cao kiến thức và mở rộng mối quan hệ. Không khó để bắt gặp những người có địa vị, kiến thức, hay kinh nghiệm hơn bạn trong một lớp học thạc sĩ hoặc CFA. Do đó, đây là một môi trường lý tưởng để bạn tạo dựng các mối quan hệ chất lượng.

Dân Tài chính học gì #2: CFA - Những điều bạn cần biết về tiêu chuẩn “vàng” của giới đầu tư tài chính

Theo đánh giá của anh, nhu cầu tuyển dụng của công việc này sẽ ra sao vào thời gian tới?

Nhu cầu vẫn có nhưng sẽ khắt khe hơn. So với thế giới, thị trường chứng khoán Việt Nam khá non trẻ và còn nhiều tiềm năng để phát triển. Do đó, các công việc về chứng khoán nói chung và nghề môi giới nói riêng vẫn có nhu cầu tuyển dụng nhân sự. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của thị trường chứng khoán, yêu cầu về năng lực nhân sự cũng sẽ khắt khe hơn.

Bên cạnh đó, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ trí tuệ nhân tạo, một số công ty chứng khoán đã có kế hoạch chuyện áp dụng công nghệ vào việc hỗ trợ và tư vấn khách hàng. Điều đó đồng nghĩa với các công việc chính của người môi giới sẽ có sự chuyển biến lớn.

Cuối cùng, anh Khoa có lời khuyên gì dành cho các bạn trẻ có dự định dấn thân vào lĩnh vực này?

Theo tôi, đối với bất cứ ngành nghề nào cũng vậy, khi đã quyết định dấn thân thì phải dành cho nó một sự nghiêm túc và kiên định, đặc biệt là trong những thời kỳ thị trường gặp khó khăn. Với các bạn trẻ, tôi tin rằng các bạn ở thế hệ sau sẽ có khả năng đi nhanh hơn chúng tôi trước đó. Các bạn có khả năng học hỏi cao, khả năng thích nghi với cái mới và nhất là đang có nhiệt huyết tuổi trẻ. Do đó, các bạn chỉ cần có sự nghiêm túc và kiên định trong nghề nghiệp thì khả năng đạt được thành công là rất cao.

Xin cảm ơn những chia sẻ chân thành và hữu ích từ anh Khoa!

"Passport to Finance” là chuỗi bài chia sẻ từ các chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tài chính. ProFin.vn hy vọng loạt bài này sẽ là “tấm hộ chiếu” giúp các bạn có được định hướng nghề nghiệp vững chắc, đồng thời có thêm tự tin để chắp cánh đến thế giới Tài chính thú vị và đầy màu sắc.

Xem thêm các bài viết cùng chuỗi bài tại: https://www.profin.vn/tag/passport-to-finance/

Theo: An Nguyễn Tô / ProFin.vn